|
(VEN) - Biển bạc sẽ cho ta cuộc sống vàng. Tại sao chúng ta lại không tận dụng những ưu đãi của thiên nhiên ban tặng để làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình? Phải chăng chúng ta chưa hợp sức với nhau để cùng phát triển?
Từ những suy nghĩ đó, Trung tâm Bảo tồn Sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) đã cho triển khai một số mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng với mục đích bảo tồn tài nguyên và phát triển bền vững vùng ven biển Việt Nam, giảm sự phụ thuộc của cộng đồng vào khai thác trực tiếp nguồn tài nguyên biển. Thực tế, chỉ sau một thời gian ngắn nhưng những nơi mà mô hình đi qua như Nam Định, Thái Bình, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Quảng Nam và một số tỉnh ven biển khác đã có những thay dổi rõ rệt. Chúng tôi xin giới thiệu một số mô hình thành công của MCD.
Mô hình quản lý tài nguyên ven biển dựa vào cộng đồng
Từ đầu những năm 2000, MCD đã hỗ trợ chính quyền và cộng đồng xã Vạn Hưng (Khánh Hòa) xây dựng và vận hành Khu bảo vệ biển Rạn Trào do địa phương quản lý. Đây là khu vực gồm những dải san hô ven bờ sâu từ 2-3m tới 6-7m. Thông qua mô hình, chính quyền và cộng đồng cùng tham gia xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý của khu bảo vệ như thực thi chính sách, tăng cường năng lực, phát triển sinh kế… Theo bà Hồ Yến Thu, Phó Giám đốc MCD: Trước đây do người dân đã khai thác quá mức nên một số nguồn lợi thủy sản bị suy giảm, nhiều rạn san hô bị phá hủy, nhưng sau khi có dự án của MCD, người dân nơi đây đã ý thức được rằng chính họ là những người vừa bảo vệ nguồn lợi của Rạn Trào vừa được hưởng nguồn lợi trực tiếp từ nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá này.
Nuôi trồng san hô tại Khánh Hòa
Mô hình phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng
Đây là hướng đi mới trong việc giảm sự phụ thuộc của cộng đồng ven biển vào tài nguyên biển. Với sự hỗ trợ và gây dựng của MCD, trong 4 năm qua, các nhóm Du lịch sinh thái cộng đồng đã được thành lập tại Giao Xuân (Nam Định), Nam Phú (Thái Bình), Vạn Hưng (Khánh Hòa) và Thanh Hải (Ninh Thuận). Điều này đã giúp các địa phương phát huy được lợi thế du lịch và tạo thêm nguồn thu nhập cho phụ nữ tại các vùng ven biển.
Mô hình thủy sản bền vững dựa vào cộng đồng
Năm 2008, MCD phát triển các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững tại Giao Xuân (Giao Thủy, Nam Định), Nam Phú (Tiền Hải, Thái Bình) và Vạn Hưng (Vạn Ninh, Khánh Hòa). Những mô hình này được MCD tư vấn về kĩ thuật, thành lập các tổ hợp tác tại địa phương để trao đổi và chia sẻ thông tin, hướng tới hoàn thiện các kĩ thuật nuôi, xây dựng nên những mô hình nuôi ngao, tôm sú, cá rô phi và tu hài bền vững. Chỉ sau hai năm hoạt động, nghề nuôi trồng thủy sản đi vào ổn định, cuộc sống của người dân được cải thiện. Thay vì hoạt động đơn lẻ, tự phát như trước, họ đã tham gia các hoạt động nuôi trồng thủy sản một cách có tổ chức, phối hợp với nhau tạo ra sự đồng bộ và hiệu quả.
Mô hình cộng đồng kinh doanh và đa dạng hóa sinh kế
Nhằm hỗ trợ cộng đồng ven biển tạo dựng nguồn sinh kế bổ sung, ban Doanh nghiệp vi mô của MCD đã nghiên cứu và đưa vào thực tiễn các sinh kế bổ trợ như: cải tạo vườn tạp, nuôi giun quế, nuôi dế, nuôi dông… Những sinh kế này khi đưa vào áp dụng đã giúp người dân tại các xã Giao Xuân, Nam Phú, Vạn Hưng phần nào có thêm thu nhập hay thêm nguồn thức ăn cho việc chăn nuôi. Ngoài việc hỗ trợ kỹ thuật, tìm các nguồn vốn tài trợ hoặc cho vay với lãi suất thấp, MCD còn phối hợp với chính quyền địa phương mở các khóa tập huấn kỹ năng lập kế hoạch, tiết kiệm và quản lý ngân quỹ, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm để nâng cao năng lực kinh doanh cũng như khả năng tiếp cận thị trường tìm đầu ra cho sản phẩm.
Tuy những mô hình của MCD cho đến nay chưa phải đã giúp cho tất cả những người dân sống ở vùng biển thoát được cái đói, cái nghèo, nhưng đây là mô hình đáng được các cấp chính quyền, các địa phương và các nhà chức trách quan tâm, nhân rộng để không chỉ có một MCD mà còn có nhiều tổ chức khác nữa giúp cho người dân phát triển kinh tế bền vững hơn./.
Quỳnh Nga, Thu Hường |