(VEN) - Đó là nhận định của các chuyên gia khi đánh giá tổng kết quá trình xây dựng, soạn thảo “Luật Trọng tài thương mại” vừa được Quốc hội Việt Nam khóa 12 thông qua tại kỳ họp thứ 7, ngày 17/6/2010.
Giải quyết các tranh chấp thương mại bằng trọng tài là do các bên có tranh chấp thỏa thuận. Ưu điểm của phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài là phán quyết có giá trị chung thẩm; thủ tục linh hoạt, thân thiện; thời gian giải quyết nhanh chóng; nội dung tranh chấp được giữ bí mật; phạm vi thi hành phán quyết rộng… Xu hướng giải quyết thông qua trọng tài ngày càng phổ biến ở các nước trên thế giới cũng như trong các tranh chấp thương mại quốc tế.
Tại Việt Nam, theo đà tăng trưởng của nền kinh tế, các hoạt động thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ… đang ngày càng phát triển, song nó cũng phát sinh ngày càng nhiều các vụ tranh chấp đa dạng, phức tạp kéo theo nhu cầu giải quyết nhanh chóng, linh hoạt gia tăng. Trong khi đó, hoạt động của trọng tài thương mại Việt Nam còn rất mờ nhạt, các vụ việc chủ yếu vẫn do các cơ quan chức năng của tòa án giải quyết. Nguyên nhân do pháp luật về trọng tài thương mại còn nhiều bất cập và đội ngũ trọng tài viên còn yếu.
Theo ông Phạm Quốc Anh, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Trưởng ban soạn thảo Luật Trọng tài thương mại, cả nước hiện có 7 trung tâm trọng tài thương mại quốc tế, nhưng số vụ việc giải quyết rất ít, thậm chí có trung tâm từ khi thành lập đến nay chưa giải quyết một vụ tranh chấp nào. Pháp lệnh Trọng tài thương mại của Việt Nam có hiệu lực từ năm 2003 (Pháp lệnh 2003) mặc dù đã có những qui định tiến bộ song vẫn chưa đủ khả năng tạo ra những cơ sở pháp lý đáp ứng đòi hỏi của quá trình phát triển, chưa đáp ứng được chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc khuyến khích các bên sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấp thương mại và các tranh chấp khác... Đó là những lý do Luật Trọng tài thương mại ra đời và đã được Quốc hội thông qua.
Bước tiến lớn và quan trọng nhất Luật Trọng tài thương mại đã làm được là phân định rõ ràng phạm vi thẩm quyền của trọng tài đối với các tranh chấp thương mại đảm bảo sự tương thích với các luật hiện hành như Luật Dân sự, Luật Tố tụng dân sự, Luật Thương mại, Luật Đầu tư và các luật chuyên ngành liên quan khác; dỡ bỏ hạn chế của Pháp lệnh 2003 thông qua việc mở rộng phạm vi thẩm quyền của trọng tài tới nhiều loại tranh chấp liên quan đến quyền và lợi ích của các bên.
Tiếp đến, luật đã đưa ra các qui định khắc phục hạn chế của Pháp lệnh 2003 trong việc ngăn chặn và giảm bớt tình trạng thỏa thuận trọng tài bị vô hiệu hoặc không có cơ quan nào giải quyết tranh chấp; bảo vệ người tiêu dùng trước những nguy cơ bị lạm dụng các điều kiện và điều khoản trong các hợp đồng in sẵn do người bán hàng cung cấp; phát triển đội ngũ trọng tài viên Việt Nam có đủ năng lực, uy tín, trình độ đáp ứng yêu cầu hội nhập; nâng cao vị thế trọng tài Việt Nam; hạn chế nguy cơ phán quyết trọng tài bị tòa án tuyên hủy; ngăn chặn các hành vi cơ hội trong tố tụng trọng tài; tạo điều kiện cho trọng tài hoạt động hiệu quả…
Đại diện cơ quan chủ trì thẩm tra Luật Trọng tài thương mại, ông Phạm Quý Tỵ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho rằng: “Đây là một bộ luật chuyên sâu có chất lượng cao được Quốc hội thông qua với tỷ lệ đại biểu ủng hộ 85,8%. Quá trình soạn thảo đã có sự tham khảo luật mẫu quốc tế và lắng nghe ý kiến từ thực tiễn trong nước, huy động được trí tuệ của đông đảo các chuyên gia, cơ bản khắc phục được những hạn chế, tồn tại của Pháp lệnh 2003”.
Còn theo ông Trần Hữu Huỳnh, Phó Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tổng Thư ký Trung tâm Trọng tài thương mại quốc tế Việt Nam: “Với việc thông qua Luật Trọng tài thương mại, Quốc hội đã ghi nhận thêm một bước tự do kinh doanh của công dân, tạo điều kiện cho các thương nhân lựa chọn sử dụng các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh theo hướng thuận lợi, phù hợp; Nhà nước đã đặt niềm tin vào các định chế phi chính phủ trong việc giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh, tạo cơ sở phát huy dân chủ cao trong xã hội theo pháp luật”.
Mọi tranh chấp phát sinh đều phải giải quyết theo pháp luật. Song theo ông Từ Văn Nhũ, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao thì việc giải quyết các tranh chấp vẫn có thể theo con đường ngoài xét xử (không giải quyết bằng con đường tòa án) phù hợp với yêu cầu phát triển. Trong trường hợp này, các cơ quan tài phán và trọng tài cũng có vai trò quan trọng không kém tòa án.
“Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hệ thống tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp. Sự nghiệp này không thể thành công nếu bỏ quên vai trò, vị trí của các tổ chức bổ trợ tư pháp, trong đó có các tổ chức trọng tài. Việc ban hành Luật Trọng tài thương mại là một bước tiến lớn trong quá trình hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam. Đây là cơ sở cho tòa án và cơ quan tài phán trọng tài trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại theo pháp luật. Sự phối hợp giữa cơ quan tài phán trọng tài với tòa án theo đó cũng sẽ có bước phát triển mới giúp cho trọng tài thương mại nâng cao được hiệu quả phán quyết tranh chấp góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước…” – ông Nhũ nói.
|
Luật Trọng tài thương mại với 13 chương, 82 điều qui định về thẩm quyền của trọng tài thương mại, các hình thức trọng tài, tổ chức trọng tài, trọng tài viên; trình tự, thủ tục trọng tài; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên trong tố tụng trọng tài; thẩm quyền của tòa án đối với hoạt động của trọng tài; tổ chức và hoạt động của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam, thi hành phán quyết trọng tài.
Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp của trọng tài bao gồm: Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại; tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật qui định được giải quyết bằng trọng tài./.
|
Việt Anh
|