(VEN) - Hội nghị ASEAN+3 thuộc khuôn khổ của Hội nghị các quan chức cao cấp ASEAN môi trường năm 2010 (ASOEN lần thứ 21)vừa diễn ra tại Hà Nội đã xem xét lại tình hình triển khai các hoạt động của ASEAN với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và đưa ra một số đề xuất mới về tăng cường hợp tác giữa các nước ASEAN+3.
Hợp tác ASEAN - Nhật Bản
Hợp tác ASEAN - Nhật Bản được thiết lập vào năm 1977. Mối quan hệ dựa trên hoà bình, ổn định và phát triển. Nhật Bản đã hỗ trợ rất lớn đối với các quốc gia trong khu vực, đặc biệt trong phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng, giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên, hợp tác ASEAN - Nhật Bản trong lĩnh vực môi trường là chưa đáng kể. Chính vì vậy, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN+3 tại Bruney năm 2001, các nước đã kêu gọi Nhật Bản hỗ trợ mạnh mẽ hơn và hợp tác chặt chẽ hơn với các quốc gia ASEAN trong lĩnh vực môi trường.
Kế hoạch hành động ASEAN - Nhật Bản đã đưa ra 11 lĩnh vực ưu tiên trong đó bao gồm 10 lĩnh vực ưu tiên do Bộ trưởng Môi trường ASEAN đưa ra vào tháng 11/2002 và việc sử dụng bền vững động thực vật hoang dã, trong đó xác định ô nhiễm khói mù xuyên biên giới và Chương trình các thành phố bền vững ASEAN là các lĩnh vực ưu tiên hợp tác. Nhật Bản cam kết hỗ trợ khoảng 70 triệu USD hỗ trợ hợp tác ASEAN thông qua Quỹ phát triển ASEAN và Quỹ hợp tác ASEAN - Nhật Bản.
Ngoài ra, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Nhật Bản lần thứ 10 tổ chức tại Cebu, Philippines năm 2007, Nhật Bản đã cam kết tài trợ mới 52 triệu USD hỗ trợ thu hẹp khoảng cách phát triển trong khu vực ASEAN thông qua việc thúc đẩy hợp tác kinh tế tổng thể ASEAN - Nhật Bản, sáng kiến trao đổi thanh niên trên diện rộng với tổng kinh phí 325 triệu USD trong vòng 5 năm tới.
Tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN+3 lần thứ 6 được tổ chức vào tháng 9/2007 tại Thái Lan, Nhật Bản thể hiện mong muốn thúc đẩy hợp tác môi trường ASEAN - Nhật Bản qua việc sử dụng Quỹ Hợp tác Nhật Bản - ASEAN (JAIF). Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng thúc đẩy trao đổi trong các chính sách về biến đổi khí hậu bao gồm tăng cường năng lực và cơ chế phát triển sạch (CDM) trong khuôn khổ hợp tác ASEAN+3 và cam kết thực hiện.
Hợp tác ASEAN - Trung Quốc
Hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc cũng chưa đạt được nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên, những tiền đề hợp tác ban đầu rất khích lệ như: Đối thoại chính sách môi trường Trung Quốc - ASEAN, Hội thảo ASEAN - Trung Quốc về Quản lý các vườn bách thảo và bảo tồn thực hiện (ACCF).
Mối quan hệ đối tác ASEAN - Trung Quốc đã đạt tới tầm cao mới bằng việc ký kết Tuyên bố chung về hợp tác chiến lược về Hoà bình và Thịnh vượng tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN - Trung Quốc tháng 10/2003 tại Bali, Indonesia và thông qua Kế hoạch hành động 5 năm ASEAN - Trung Quốc để thực hiện Tuyên bố chung tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Trung Quốc tháng 11/2004 tại Viên chăn, Lào.
ASEAN và Trung Quốc đã phối hợp tổ chức Hội thảo về cảnh báo động đất và sóng thần tại Bắc Kinh vào tháng 1/2005. Hội thảo được tổ chức là diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và bài học từ các thảm hoạ sóng thần tại Ấn Độ Dương, nhằm trao đổi thông tin về công nghệ trong lĩnh vực cảnh báo sóng thần, và mở ra khả năng thực hiện các hoạt động cảnh báo sớm sóng thần qua việc theo dõi động đất.
Vừa qua, Trung Quốc và ASEAN đã phối hợp tổ chức Hội thảo về đánh giá tác động môi trường và Đánh giá môi trường chiến lược tại Bắc Kinh vào tháng 10/2007. Có thể nói Trung Quốc có nhiều kinh nghiệm và thành tựu trong lĩnh vực này. Các quốc gia trong khối ASEAN cũng đang nghiên cứu học tập kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc thiết lập các hệ thống về đánh giá tác động môi trường.
Cuộc họp các quan chức cấp cao ASEAN+3 lần thứ 5 về môi trường đã ghi nhận Dự thảo đề xuất của Trung Quốc về “Chiến lược hợp tác bảo vệ môi trường ASEAN - Trung Quốc 2009-2019”. Các nước thành viên Asean ghi nhận dự thảo trên được coi là tài liệu định hướng hợp tác trong 10 năm tới và sẽ là tài liệu của Hội nghị Bộ trưởng môi trường ASEAN - Trung Quốc lần thứ nhất sẽ được tổ chức sắp tới.
Hợp tác ASEAN - Hàn Quốc
ASEAN và Hàn Quốc thiết lập mối quan hệ đối thoại lần đầu tiên vào tháng 11/1989. Cho đến nay, Hàn Quốc đã có rất nhiều dự án hợp tác với ASEAN cũng như các nước thành viên về môi trường.
Dự án ASEAN - Hàn Quốc về cải tạo hệ sinh thái rừng suy thoái trong khu vực Đông Nam Á (AKECOP) được công bố vào tháng 7/2000 là kết quả của Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN - Hàn Quốc vào năm 1997. Dự án nhằm thúc đẩy hợp tác môi trường giữa Hàn Quốc và các nước thành viên ASEAN tập trung vào quản lý bền vững lâm nghiệp và tái tạo các khu vực rừng đã bị suy thoái.
Bên cạnh đó, Hàn Quốc sẽ hỗ trợ tổ chức các chương trình đào tạo ngắn hạn, các khoá đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ cho học viên các quốc gia ASEAN nhằm tăng cường năng lực trong lĩnh vực môi trường.
Ngoài ra, Hàn Quốc và ASEAN còn hợp tác nhằm ngăn chặn ô nhiễm đới bờ và đại dương qua việc trao đổi chuyên gia, chia sẻ chính sách, dữ liệu và thông tin liên quan. Phát triển và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sạch cũng là ưu tiên trong khuôn khổ hợp tác giữa ASEAN và Hàn Quốc.
Các đề xuất mới
Những đề xuất mới về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực môi trường giữa ASEAN+3 lần này bao gồm: Các nước thành viên ASEAN thông báo cho cho các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc về một số hoạt động về giáo dục môi trường 2008-2012 như Diễn đàn thanh niên ASEAN về phát triển bền vững, Chương trình trường học sinh thái. Brunei với vai trò là quốc gia đầu mối về giáo dục môi trường kêu gọi sự hợp tác của 3 nước này để thực thi các hoạt động.
Trong khuôn khổ hợp tác ASEAN - Hàn Quốc, các nước thành viên đã ghi nhận về sáng kiến được đề xuất, bao gồm 2 chương trình các nhà lãnh đạo xanh ASEAN-Hàn Quốc dành cho các chuyên gia và cán bộ quản lý nhà nước cấp cao và chương trình các chuyên gia ASEAN - Hàn Quốc dành cho các cán bộ và các chuyên gia sẽ được tổ chức thành các khóa học ngắn hạn.
Các nước đã ghi nhận sáng kiến này nhằm trao đổi kinh nghiệm và kiến thức về các chính sách phát triển bền vững và phát triển xanh trong lĩnh vực môi trường giữa các cơ quan môi trường và các cơ quan khác có liên quan tại Hàn Quốc.
Dự kiến Hội nghị quan chức cao cấp ASEAN+3 về môi trường lần thứ 8 sẽ được tổ chức vào khoảng tháng 8/2011 tại Brunei./.
Khắc Hiếu |