(VEN) - Đến nay, mặc dù ngành điện lực đã chọn lọc đầu tư, sử dụng các thiết bị công nghệ mới, tuy nhiên vẫn còn đến 80% là các thiết bị công nghệ cũ tồn tại trong sản xuất, truyền tải phân phối điện.
Vì vậy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về điện năng, ngành điện lực tiếp tục phải cải tiến, chuyển giao công nghệ, trong đó đặc biệt chú trọng đến việc tự lực nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm thiết bị cơ khí điện lực trên cơ sở phát huy các yếu tố nội lực và liên doanh, liên kết đầu tư nước ngoài.
Ông Lê Thượng Hiền, Trưởng khoa Công nghệ cơ khí, Đại học Điện lực Hà Nội cho biết: Hiện nay, công nghệ của ngành cơ khí điện lực cũ và lạc hậu về thế hệ. 80% thiết bị của các công ty cơ khí thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đều là của Liên Xô (cũ), Việt Nam và Trung Quốc. Các công ty sản xuất mặc dù đã chú trọng tới việc đầu tư hoàn thiện dây chuyền sản xuất, nhưng trang thiết bị phục vụ công tác kiểm tra chất lượng trong từng công đoạn sản xuất còn chưa được quan tâm đúng mức. Hệ thống quản lý còn nhiều bất cập, khâu thí nghiệm kiểm tra chất lượng sản phẩm chế tạo thử, kiểm tra trong sản xuất và trước khi xuất xưởng chưa được thực hiện đầy đủ theo quy định. Ngoài các chỉ tiêu, thông số kỹ thuật quan trọng như: độ tin cậy, tính ổn định, tuổi thọ sản phẩm… còn các chỉ tiêu khác: độ bền điện, an toàn điện, khả năng chịu nhiệt, độ bền cơ khí (đối với các máy biến áp), nếu không có sự kiểm tra nghiêm ngặt dễ dẫn tới có nhiều sự cố trong vận hành.
Tiêu chuẩn chế tạo chưa được quy định áp dụng thống nhất trong cả nước, trước đây hầu hết áp dụng tiêu chuẩn của Liên Xô (cũ) nay tuy đã có một số tiêu chuẩn Việt Nam và dùng một số tiêu chuẩn thế giới IEC, ANSI, JIC, DIN… nhưng từng nơi, từng lúc áp dụng các tiêu chuẩn khác nhau. Nhiều đơn vị tự áp dụng tiêu chuẩn riêng, vì vậy sản phẩm cơ khí trong nước thiếu tính đồng bộ, độ chính xác thấp nên trong quá trình thi công, lắp ráp và vận hành, khả năng nhầm lẫn giữa các chi tiết trong nước rất cao.
Phần lớn đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý của các công ty trưởng thành trong sản xuất, có kinh nghiệm, trình độ và năng lực về quản lý, am hiểu về chuyên môn. Tuy nhiên, do có thời gian tương đối dài làm việc trong nền kinh tế tập trung bao cấp cho nên khi chuyển sang cơ chế thị trường chưa thật năng động, mặt khác trình độ ngoại ngữ, tin học còn thấp cho nên hạn chế trong việc tiếp cận những thông tin KHKT tiên tiến trên thế giới. Đặc biệt, số lượng cán bộ KHKT ở một số chuyên ngành trọng yếu của cơ khí điện lực như: chế tạo máy điện, khí cụ điện, hệ thống điện, kỹ thuật điện cao áp… còn thiếu.
Theo ông Hiền để hoàn thành mục tiêu đáp ứng một phần nhu cầu máy biến áp 220 kV và các thiết bị 220 kV khác trong năm 2010 đồng thời tiến tới nghiên cứu sản xuất các thiết bị trọn bộ cho các trạm thủy điện, năng lượng mặt trời và các thiết bị thay thế phục vụ sửa chữa cho các nhà máy điện, cần kết hợp hài hòa hai phương thức phát triển công nghệ cơ khí điện lực: phương thức nhập thiết bị ngành cơ khí điện lực, tiếp nhận, ứng dụng công nghệ cho lắp đặt, bảo dưỡng, sửa chữa, thử nghiệm thông qua chuyển giao công nghệ, hợp tác đầu tư; Phương thức tự lực nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm thiết bị cơ khí điện lực trên cơ sở phát huy các yếu tố nội lực và liên doanh, liên kết đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, tạo các điều kiện thuận lợi xây dựng thị trường thiết bị cơ khí điện lực và đa dạng hóa các dạng công nghệ sử dụng trong ngành cơ khí điện lực.
Ông Hiền cho biết thêm: Trong giai đoạn trước mắt tập trung sản xuất thiết bị vật liệu điện phục vụ cho xây dựng và vận hành sửa chữa lưới điện và thủy điện nhỏ. Chú trọng sản xuất các loại thiết bị, vật liệu có nhu cầu lớn, không đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật quá phức tạp như cầu dao, cầu chì, máy cắt trung thế, tủ bảng điện… tiếp theo sẽ đầu tư tiếp để phát triển các thiết bị đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao như máy cắt đến 110 Kv. Tận dụng năng lực cơ khí đơn giản trong nước, để sau này có điều kiện nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong trường hợp liên doanh hoặc chuyển giao công nghệ.
Theo khả năng và điều kiện cụ thể của các đơn vị trong Tập đoàn EVN, cần thiết phải định hướng sản xuất cho các đơn vị nhằm tránh đầu tư dàn trải, nhiều đơn vị cùng sản xuất một mặt hàng dẫn tới sự cạnh tranh không cần thiết. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cơ khí điện lực cũng phải tự nâng cao nội lực, chú trọng đào tạo nhân lực có trình độ, năng động, sáng tạo, chuyên nghiệp hóa, tăng cường hỗ trợ lẫn nhau để tạo năng lực tổng hợp và tiết kiệm đầu tư. Phấn đấu đến năm 2020, ngành cơ khí điện lực Việt Nam sẽ đạt trình độ tiên tiến về công nghiệp thiết bị điện và vật liệu điện, sản phẩm có giá cạnh tranh cùng các dịch vụ kỹ thuật tương đương khu vực ASEAN./.
Long Nguyen |