(VEN) - Đây là chủ đề của một cuộc hội thảo do Viện Khoa học tài chính (Bộ Tài chính) tổ chức hôm 11/3 vừa qua, tại Hà Nội. Trong đó, tập trung thảo luận về những vấn đề liên quan đến hoạt động tài chính công, chính sách tiền tệ, tài khóa của Việt Nam trong giai đoạn hậu khủng hoảng.
Các chuyên gia nhận định, Việt Nam là một trong số ít những quốc gia trên thế giới đang thoát dần khỏi vòng xoáy khủng hoảng kinh tế thế giới, tuy nhiên nếu nhìn vào dài hạn, nền kinh tế Việt Nam cần có những điều chỉnh linh hoạt và hợp lý hơn.
Theo TS. Vũ Đình Ánh - Viện NCKH Thị trường giá cả, trước mắt nên chấm dứt chính sách nới lỏng tài khoá, nhất là nới lỏng thông qua tăng chi đầu tư phát triển, mà thay vào đó cần khẩn trương xúc tiến chương trình cơ cấu lại chi NSNN theo hướng: (i) ưu tiên đáp ứng đủ chi thường xuyên gắn với cải cách hành chính, tinh giản bộ máy và cắt giảm thủ tục; (ii) chi đầu tư phát triển hướng vào thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế; (iii) đảm bảo chi trả nợ đầy đủ, trong kế hoạch có thể bố trí trả nợ trước hạn.
“Mức thâm hụt NSNN năm 2010 có thể xuống dưới 6% thông qua giảm tỷ lệ chi NSNN, cắt giảm các công trình đầu tư khổng lồ có thời gian đầu tư dài” - TS. Vũ Đình Ánh nhấn mạnh.
Đề cập tới các vấn đề chính sách trọng tâm sau khủng hoảng của Việt Nam, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, trọng tâm ngắn hạn của chính sách tài khóa là giữ vững mức động viên vào NSNN khoảng 1/4 GDP (không giảm nhưng cũng không được tăng) để không tăng thêm gánh nặng huy động vào NSNN cho nền kinh tế. Đồng thời, giảm đến mức tối thiểu và tiến tới xóa bỏ sự phân biệt thành phần kinh tế trong thực hiện nghĩa vụ thu nộp NSNN cũng như thụ hưởng các khoản chi NSNN.
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc theo đuổi tăng trưởng kinh tế dựa vào xuất khẩu và việc hội nhập kinh tế sâu rộng đã và đang giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển vượt bậc trong thời gian qua, song sự lệ thuộc ngày càng lớn vào kinh tế thế giới cũng là thách thức với Việt Nam, khi giá trị xuất khẩu không cao, chủ yếu là gia công. TS. Nguyễn Thị Hải Hà - Viện Khoa học Tài chính cho biết, tỷ trọng thu dầu thô và thu thông qua hoạt động xuất nhập khẩu trong tổng thu ngân sách Nhà nước vẫn chiếm tới khoảng 48%, trong đó thu từ dầu chiếm 25%. Điều này cho thấy thu ngân sách Nhà nước phụ thuộc đáng kể vào thị trường thế giới.
Bình luận về nội tại nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hậu khủng khoảng, TS. Đỗ Ngọc Huỳnh - Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Tài chính) cho rằng, nhờ có những chính sách tài khóa - tiền tệ linh hoạt, đồng bộ, nền kinh tế Việt Nam trong năm 2009 từng bước phục hồi. Tuy nhiên, hiện chúng ta đang phải đối diện với những thách thức mới, trong đó nổi lên 2 vấn đề vĩ mô trọng tâm, rất cần có lời giải. Đó là lạm phát cao có nguy cơ quay trở lại, trong 2 tháng đầu năm 2010 chỉ số CPI đã tăng 3,35% so với cuối năm 2009 và vấn đề thâm hụt cán cân thương mại chưa được giải quyết. Nhập siêu 2 tháng đầu năm đã là 1,75 tỷ USD, gần bằng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu. Thâm hụt cán cân thương mại sẽ tiếp tục gây sức ép lớn đối với cán cân thanh toán và tỷ giá hối đoái.
Mặc dù còn nhiều thách thức, song các nhà chuyên gia cho rằng, tình hình kinh tế thế giới đang nổi lên một số điểm có thể coi là cơ hội tốt để Việt Nam thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phái, ổn định vĩ mô. Một số nghiên cứu và dự báo quốc tế cho thấy, giá hàng hóa trên thị trường thế giới có xu hướng không tăng hoặc giảm, nguy cơ lạm phát toàn cầu thấp do đà phục hồi kinh tế toàn cầu khá chậm; môi trường kinh tế khu vực phát triển khá ổn định; trong khi cấu trúc hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam tập trung vào các loại hàng nguyên vật liệu và hàng tiêu dùng thông thường, có giá trị thấp… nên ít chịu ảnh hưởng của khủng hoảng toàn cầu
Tuy nhiên, để đảm bảo kiềm chế lạm phát và ổn định vĩ mô, tạo điều kiện cho tăng trưởng bền vững, TS. Đỗ Ngọc Huỳnh cho rằng: Chính phủ cần quan tâm xác định rõ mức độ lạm phát ở mục tiêu vừa phải và ổn định (có thể nhỏ hơn hoặc bằng 5% kể từ 2011 hoặc cho giai đoạn 2011-2015) để tạo môi trường kinh tế vĩ mô thuận lợi. Đối với chính sách tỷ giá, cần tiếp tục áp dụng cơ chế tỷ giá linh hoạt, giảm (hoặc tránh tăng) giá đồng Việt Nam với USD và một số ngoại tệ mạnh nhằm khuyến khích xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế cũng như giảm sức ép với lạm phát trong tương lai trung và dài hạn. Về chính sách tài khóa, cần chú ý đến một số vấn đề: Giảm thuế để kích thích kinh tế; Tiết kiệm (giảm bớt) và tăng cường hiệu quả chi ngân sách; Từng bước giảm thâm hụt ngân sách và quan tâm hơn nữa đến chính sách thu nhập, an sinh xã hội và các mục tiêu phát triển xã hội khác./.
Minh Đức |