(VEN) - Đó là khẳng định của lãnh đạo Cục Chế biến thương mại nông lâm thuỷ sản và nghề muối về định hướng phát triển trong thời gian tới.
Năm 2009 công nghiệp chế biến nông lâm thuỷ sản được chú trọng phát triển với khoảng 4.100 cơ sở chế biến công nghiệp ở nông thôn, trong đó có 1.253 nhà máy chế biến nông, lâm, thuỷ sản với quy mô vừa và lớn. Nhiều nhà máy và cơ sở chế biến nông lâm thuỷ sản (NLTS) đã áp dụng công nghệ và dây chuyền chế biến hiện đại và đã tạo bước đột phá trong phát triển của ngành nông nghiệp…
Tăng chế biến, tăng giá trị
Giá trị chế biến NLTS năm 2009 chiếm khoảng 29% trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp và kim ngạch xuất khẩu NLTS chiếm khoảng 27,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Theo đánh giá chung, tăng trưởng công nghiệp nông thôn đã thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, đồng thời đã hình thành và phát triển nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề nông thôn. Tại nhiều địa phương thuần nông trước đây, cơ cấu kinh tế đã chuyển dịch khá nhanh theo hướng công nghiệp hoá, tỷ trọng khu vực công nghiệp, dịch vụ trong GDP ngày càng tăng. Với những hướng chuyển dịch đó, các hộ doanh nghiệp và hộ sản xuất chế biến đã khắc phục mọi khó khăn để tổ chức thu mua hết nguyên liệu do nông dân sản xuất ra để chế biến.
Theo ông Lê Xuân, Cục trưởng Cục Chế biến NLTS và nghề muối, về cơ bản sản lượng cà phê, chè, đường, cao su năm 2009 đều giảm nhưng thông qua các hội nghị chuyên đề tổ chức ở các vùng, miền, công tác chỉ đạo các ngành sản xuất tập trung vào cải thiện chất lượng và nâng cao giá trị gia tăng cho các mặt hàng nông sản như cà phê Đắk Lắk, cao su Bình Dương, chè ở các tỉnh miền núi phía Bắc… đã được quan tâm chú trọng hơn nên chất lượng sản phẩm cao hơn.
Theo số liệu từ các cơ sở, năm 2009, mức độ cơ giới hoá trong sản xuất nông lâm ngư nghiệp tăng từ 4-5% so với năm 2008, cụ thể là cơ giới hoá làm đất trồng lúa đạt đến 75%, các loại cây trồng cạn (mía, dứa, ngô, đậu, lạc) đạt 70%, tưới chủ động đạt 85%, sấy lúa vụ hè thu đồng bằng sông Cửu Long đạt 70%, thu hoạch lúa đạt 15%... Đặc biệt là vùng đồng bằng sông Cửu Long đã tăng nhanh về số lượng máy gặt đập liên hợp với khoảng gần 3.000 chiếc, tăng gấp đôi so với năm 2008 và đã giúp nâng tỷ lệ cơ giới hoá thu hoạch toàn vùng lên 25%, góp phần quan trọng đảm bảo tính thời vụ khẩn trương, tăng năng suất, chất lượng và giảm tổn thất sau thu hoạch.
Chú trọng công tác quy hoạch cơ sở chế biến NLTS
Theo dự báo năm 2010 kinh tế thế giới sẽ có những chuyển biến tích cực hơn năm 2009 nhưng khó khăn còn nhiều và tín hiệu phục hồi còn yếu, đặc biệt là những nền kinh tế hiện đang là nguồn tiêu thụ hàng hoá nông lâm thuỷ sản của nước ta. Đó là chưa tính đến tình hình biến đổi khí hậu, dịch bệnh cây trồng và gia súc, gia cầm trong năm 2010 tiềm ẩn nhiều diễn biến khó lường mà nếu không có biện pháp phòng tránh tốt sẽ gây những thiệt hại đến sản xuất nông nghiệp và ảnh hưởng đến chế biến NLTS. Ngoài ra trong quá trình Việt Nam hội nhập sâu vào thị trường thế giới, các nước phát triển luôn tìm mọi cách dựng lên các hàng rào kỹ thuật nhằm cản trở hàng hoá NLTS nước ta để bảo vệ sản xuất nội địa. Đây là khó khăn lớn nhất đối với lĩnh vực chế biến NLTS nước ta khi chất lượng một số mặt hàng NLTS còn thấp, sức cạnh tranh yếu.
Ông Lê Xuân cho rằng, trọng tâm trong năm 2010 là phải tiến hành điều tra tổng thể thực trạng những ngành hàng chủ lực để phân tích, đánh giá và đề xuất các gói giải pháp phù hợp cho việc phát triển chế biến, thương mại NLTS. Theo đó phải quy hoạch cơ sở chế biến NLTS gắn kết với quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu của từng ngành hàng, đồng thời dựa trên tín hiệu dự báo nhu cầu của thị trường để khai thác được lợi thế của từng vùng phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội chung của cả nước và từng địa phương. Theo ông Xuân, cục sẽ chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương thúc đẩy đầu tư nâng cấp và đầu tư mới hạ tầng thương mại NLTS và vật tư nông nghiệp để phấn đấu đến năm 2015 hình thành được hệ thống chợ bán buôn nông sản hoàn chỉnh trên phạm vi cả nước; đặc biệt là tập trung phát triển sàn giao dịch cho một số NLTS có khối lượng giao dịch lớn như: lúa gạo, cà phê, cao su, hồ tiêu, chè, cá tra.
Ngoài việc tiếp tục tăng cường xúc tiến thương mại, thực hiện quảng bá các sản phẩm NLTS vào các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc và Nga, chúng ta cũng phải quan tâm mở rộng thị trường mới, thị trường tiềm năng tại các khu vực Trung Đông, Bắc Phi, Trung Nam Mỹ và Đông Âu để NLTS Việt Nam tiếp tục có vị trí vững chắc và ngày càng vươn rộng ra thị trường thế giới./.
Nguyễn Tiến Dũng |