|
(VEN) - Trong 10 năm phát triển theo Quyết định số 43/1999-TTg phê duyệt kế hoạch sản xuất chè năm 1999-2010 và phương hướng phát triển giai đoạn 2005-2010, mọi chỉ tiêu về sản lượng, năng suất, diện tích, lao động và thu nhập…của ngành chè đều tăng. Tuy nhiên để gây dựng được một thương hiệu và tạo ra giá trị gia tăng thực sự thì ngành chè Việt Nam vẫn đang trong tình trạng “loay hoay”.
Giá xuất khẩu còn thấp
Hiện Việt Nam là nước sản xuất, xuất khẩu chè đứng thứ 5 trên thế giới. Ngành chè thu hút được một lực lượng lao động lớn với hơn 6 triệu người tại 34 tỉnh thành trên cả nước, đặc biệt là tại các tỉnh miền núi. Tuy nhiên tính tổ chức của ngành chè còn manh mún nhỏ lẻ. Môi trường cạnh tranh giữa các DN chưa thực sự lành mạnh, ảnh hưởng nghiêm trọng tới uy tín chè Việt Nam.
Tại Hội nghị quốc tế chè Việt Nam 2010 – 2nd Viet Nam Tea Outlook được tổ chức mới đây tại Hà Nội, bà Nguyễn Thị Ánh Hồng, Tổng thư ký Hiệp hội Chè Việt Nam (Vitas) đã trình bày bức tranh toàn cảnh ngành chè Việt Nam. Theo đó từ chỗ chỉ có 2 loại chè xuất khẩu là chè đen và chè xanh, đến nay Việt Nam đã có đầy đủ các loại chè phục vụ nhu cầu đa dạng của thế giới. Chè Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 70 thị trường trên thế giới. Ngoài các thị trường xuất khẩu chủ lực là Pakistan, Nga, Đài Loan, chè Việt Nam đã tham gia thị trường Nhật với hình thức liên doanh, liên kết bao tiêu sản phẩm và thâm nhập được vào thị trường Bắc Mỹ và châu Âu. Một số thị trường khác cũng có sự tăng trưởng mạnh mẽ như: Ấn Độ, Indonesia, Malaysia. Tuy nhiên chất lượng chè chỉ ở mức trung bình và giá bình quân chỉ đạt 1,4 USD/kg so với 2,28 USD/kg giá bình quân của 8 sàn chè quốc tế. Theo ông Đoàn Anh Tuân, Chủ tịch Vitas, có tới 90% sản phẩm chè Việt Nam xuất khẩu dưới dạng thô, trong khi rất ít DN đầu tư vào thương hiệu, đóng gói để gia tăng giá trị. "Các DN còn trông chờ vào Nhà nước, nặng về tâm lý "hớt váng sữa", né tránh đầu tư vào nông nghiệp, chưa có trách nhiệm với cộng đồng, người tiêu dùng". Vì vậy, đến nay chưa có thương hiệu tốt cho chè Việt Nam trên thị trường thế giới.
“Thay đổi để thành công”
Đó là thông điệp được cộng đồng Vitas đưa tới các DN và các nhà nhập khẩu chè Việt Nam. Ông Lê Xuân, Cục trưởng Cục Chế biến nông lâm thuỷ sản và nghề muối kiêm Phó Chủ tịch Vitas cho biết: Tới đây định hướng phát triển của ngành chè Việt Nam theo hướng nâng cao chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm và giá trị gia tăng cao, đồng thời kết hợp phát triển công nghiệp chế biến hiện đại với đầu tư công nghệ truyền thống; sản xuất các loại chè đặc sản, chè đặc biệt chất lượng cao phù hợp với quy mô từng vùng nguyên liệu, từng địa phương.
Bên cạnh đó, Vitas sẽ tăng cường rà soát các đồi chè, vườn chè về chất lượng giống, chế độ thâm canh, thu hái, thực hiện các biện pháp thực hành sản xuất chè tốt theo quy trình VietGap. Thời gian tới, ngành chè sẽ theo đuổi mục tiêu phát triển diện tích trồng chè từ 130 nghìn ha năm 2010 lên 135 nghìn ha năm 2015 và đến năm 2020 là 150 nghìn ha. Vitas sẽ không phát triển nhiều mà chú trọng giữ diện tích trồng chè ổn định, nâng cao năng suất, chất lượng chè và phấn đấu giá chè xuất khẩu bằng với giá bình quân của thế giới.
Đặc biệt, theo ông Xuân, vấn đề đầu tiên cần quan tâm hiện nay là về thị trường. Phải làm tốt hơn công tác phân tích và nghiên cứu thị trường; xác định được thị trường trọng tâm, thị trường tiềm năng và xác định được thị trường chủ lực. Phải dựa trên nhu cầu của thị trường đã được định hướng để điều chỉnh sản lượng sản xuất, chủng loại sản phẩm, mẫu mã cho phù hợp.
Về vai trò quảng bá, ông Đoàn Anh Tuân cho rằng, đây là khâu cực kỳ quan trọng. Lấy ví dụ về thị trường Nhật Bản, theo ông Tuân, mặc dù sản lượng chè xuất khẩu sang thị trường này rất ít nhưng uy tín chè Việt Nam tại thị trường này rất cao. Bởi đã có một bộ phim về trà sen Việt Nam do một đạo diễn của Nhật Bản làm và khách Nhật tìm mua trà sen của Việt Nam rất nhiều dù giá một kg trà sen xuất khẩu được tới 150 USD, gấp 100 lần mức bình quân thì người Nhật vẫn tìm mua trà sen Việt Nam. “Do đó, chè không chỉ là thức uống giải khát, nó còn là sản phẩm của văn hóa tinh thần, chừng nào chúng ta chưa thổi hồn vào chè, chưa để người ta biết văn hóa chè Việt Nam thì không thể bán được với giá cao”, ông Tuân giãi bày./.
Nguyễn Tiến Dũng |