(VEN) - “Có tiềm lực nhưng chưa biết cách phát huy”, đó là những gì mà người ta nói về vùng Bắc Trung bộ của Việt Nam thời gian gần đây. Đã đến lúc, không thể để vùng đất ấy “ngủ quên”, nhưng đánh thức chúng dậy bằng cách nào, đó lại là điều chẳng phải chuyện đơn giản.
Bắc Trung bộ, đang… ngủ quên
Trên chuyến tàu đi về tỉnh Nghệ An công tác cách đây không lâu, tôi có dịp được tiếp chuyện với một doanh nhân đang có dự án đầu tư ở tỉnh Nghệ An - một tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ. Thấy tôi hỏi về vùng đất này, anh nói đùa: Bắc Trung bộ đang ngủ… quên.
Điều này thì đúng, bởi (với 6 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế) Bắc Trung bộ vẫn được đánh giá là một vùng khá “giàu” ở Việt Nam với tài nguyên thiên nhiên phong phú, cơ sở hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, và lao động dồi dào, nhưng lại “nghèo” về tốc độ phát triển kinh tế.
Về tài nguyên, Bắc Trung bộ có nguồn khoáng sản đa dạng, chiếm 60% trữ lượng sắt; 80% thiếc; 100% cromit và 40% trữ lượng đá vôi toàn lãnh thổ Việt Nam. Trong đó, phải kể đến một số mỏ có giá trị lớn như mỏ sắt Thạch Khê (Hà Tĩnh); mỏ cromit Cổ Định (Thanh Hóa); mỏ thiếc Quỳ Hợp (Nghệ An),… tạo ra cơ sở thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp. Thế nhưng cho đến nay, theo như nhận định của Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng thì công nghiệp của vùng Bắc Trung bộ chưa thực sự ghi được dấu ấn trong nền kinh tế.
Với khoảng 670km bờ biển, nhiều cửa sông, thềm lục địa rộng, ước tính ở Bắc Trung bộ trữ lượng cá mỗi năm khoảng 620 tấn, tôm 2.750 tấn, và mực 5.000 tấn,… thuận lợi cho phát triển ngành kinh tế biển tổng hợp. Bắc Trung bộ cũng là nơi được đánh giá là có thế mạnh du lịch với nhiều bãi biển đẹp như Sầm Sơn, Cửa Lò, Nhật Lệ,… cùng nhiều cảnh quan thiên nhiên kỳ thú, nhiều di tích lịch sử văn hóa kiến trúc có giá trị như cố đô Huế. Bên cạnh đó còn có các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia đang được mở rộng như Bạch Mã, Bến Én, Vũ Quang, Anh Sơn, Thanh Thủy, đặc biệt là rừng thiên nhiên và động Phong Nha,…
Cơ sở hạ tầng vùng Bắc Trung bộ phát triển khá toàn diện với hệ thống các sân bay (Vinh, Đồng Hới, Phú Bài) và hệ thống cảng biển (Nghi Sơn, Cửa Lò, Cửa Hội, Cửa Gianh và Nhật Lê) khá hoàn chỉnh. Tạo ra những ưu thế trong giao lưu kinh tế với các vùng lớn của cả nước như Hà Nội, TP.HCM, khu vực Tây Nguyên và giao lưu quốc tế sang Lào, Đông Bắc Thái Lan, và Myanmar,… Bắc Trung bộ cũng là nơi tập trung rất nhiều khu kinh tế lớn như: Khu kinh tế Nghi Sơn - Thanh Hoá; Đông Nam – Nghệ An; Vũng Áng - Hà Tĩnh; Hòn La - Quảng Bình; Chân Mây - Thừa Thiên Huế.
Về nguồn lao động, với dân số 11 triệu người, trong đó gần 6 triệu người trong độ tuổi lao động, chiếm 13% lực lượng lao động cả nước. Theo dự báo đến năm 2015, dân số trong độ tuổi lao động là 12,5 triệu người, chiếm 63% dân số Bắc Trung bộ và chiếm 12% lực lượng lao động cả nước….
Rõ ràng, tiềm lực của Bắc Trung bộ thì đã được nhìn thấy, nhưng phát huy như thế nào để mang lại hiệu quả cao nhất thì vẫn còn là một bài toán. Hay nói đúng ra là nó vẫn chưa được phát huy. Đó cũng là nguyên nhân mà theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, tính đến thời điểm tháng 9/2011 các tỉnh Bắc Trung bộ mới thu hút được khoảng 243 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng vốn đăng ký khoảng 19,9 tỷ USD của 27 đối tác và nhà đầu tư nước ngoài, chiếm gần 10% vốn đăng ký FDI của cả nước.
Bắc Trung bộ có tới 5 khu kinh tế ven biển làNghi Sơn (Thanh Hóa), Vũng Áng (Hà Tĩnh), Đông Nam Nghệ An (Nghệ An), Hòn La (Quảng Bình), Chân Mây (Quảng Trị) và 3 khu kinh tế cửa khẩu: Lao Bảo (Quảng Trị), Cha Lo (Quảng Bình), Cầu Treo (Hà Tĩnh). Các khu kinh tế của khu vực này đang đóng vai trò là cái nôi thu hút nguồn vốn đầu tư, đồng thời là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế vùng phát triển nhưng tính đến thời điểm hiện tại các khu kinh tế này mới thu hút được 45 dự án FDI và 162 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn đăng ký đạt 16,6 tỷ USD và 151.000 tỷ đồng.
Theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, nhược điểm của Bắc Trung bộ là chưa có định hướng và chiến lược trong thu hút đầu tư nước ngoài, cũng như chưa xác định được đúng những lợi thế của mình trong thu hút đầu tư, cũng không biết liên kết với nhau để thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực của khu vực thì nhiều nhưng lại thiếu về chất lượng do chưa được đào tạo bài bản và tập trung. Thực trạng thu hút đầu tư của các tỉnh trong vùng cũng chưa đồng đều, đặc biệt là thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các dự án FDI về lọc dầu, luyện thép chủ yếu tập trung vào các khu kinh tế của Thanh Hoá, Hà Tĩnh, trong khi đó các dự án công nghiệp phụ trợ, công nghiệp hạ tầng, nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được các trung tâm nói trên.
Để Bắc Trung bộ… thức giấc
Bắc Trung bộ nhiều tiềm lực, điều này ai cũng nhìn thấy. Quyết tâm đánh thức Bắc Trung bộ cũng nằm trong kế hoạch của Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cũng như 6 tỉnh vùng Bắc Trung bộ. Đó là lý do một hội nghị xúc tiến đầu tư vào khu vực Bắc Trung bộ vừa được tổ chức tại tỉnh Nghệ An vào giữa tháng 10 vừa qua. Tại đây, rất nhiều chuyên gia đã đánh giá cao tiềm lực của khu vực Bắc Trung bộ, đồng thời đưa ra những giải pháp để Bắc Trung bộ có thể phát huy hết tiềm lực của mình, thực sự trở thành điểm đến thu hút đầu tư.
Theo như Thứ trưởng Đặng Huy Đông, để thúc đẩy thu hút đầu tư, Bắc Trung bộ cần phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, cần chú trọng đến những lĩnh vực mà vùng có nhiều thế mạnh như nông lâm thuỷ sản, công nghiệp, du lịch, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngoài ra, tập trung kêu gọi đầu tư vào những khu kinh tế đã có sẵn, tập trung thu hút đầu tư vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng bằng các hình thức hợp tác công tư (PPP), hình thức xây dựng kinh doanh và chuyển giao (BOT); hoặc xây dựng và chuyển giao;… để tận dụng tối đa nguồn vốn của các thành phần kinh tế khác nhau tham gia vào xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo ra những điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư khi đến với Bắc Trung bộ.
Bà Victoria Kwa Kwa - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho biết: Bắc Trung bộ là vùng có nhiều tiềm lực. Tuy nhiên, để phát huy chúng ta cần đẩy mạnh liên kết và hợp tác vùng, tạo ra những thế mạnh riêng của vùng giúp tiếp cận tổng hợp hơn với thế mạnh đầu tư, tiếp cận các thế mạnh ngành,… thu hút nhà đầu tư và tạo tác động lớn đến kinh tế xã hội. Để làm được điều này, Bắc Trung bộ cần lập kế hoạch đầu tư hoàn chỉnh, thống nhất ưu tiên về đầu tư với các địa phương trong vùng và Chính phủ để thu hút đầu tư một cách có hiệu quả, tạo môi trường đầu tư thống nhất, cạnh tranh lành mạnh cho cả khu vực,… hướng tới xây dựng thương hiệu cho cả vùng.
Đồng thời, cần nâng cao cơ chế đối thoại giữa chính quyền địa phương và các nhà đầu tư. Từ đó giúp nhà đầu tư có cơ hội nói lên những khó khăn, đề xuất của mình đến chính quyền các địa phương để có hướng khắc phục, tạo ra môi trường đầu tư thông thoáng và minh bạch hơn.
Tiềm lực sẽ mãi chỉ là tiềm lực nếu như không biết cách phát huy, tuy nhiên để đánh thức tiềm lực của cả vùng Bắc Trung bộ thì cần có sự liên kết của tất cả các địa phương. Vì liên kết sẽ tạo ra sức mạnh phát huy nội lực và tạo ra đặc thù riêng, và sức hấp dẫn của cả vùng đối với nhà đầu tư./.
Nguyễn Hoà
|