(VEN) - Cùng với sự phục hồi của nền kinh tế, TTCK Việt Nam đã có bước tăng trưởng hết sức ấn tượng trong năm 2009. Tuy nhiên, từ đầu năm 2010 đến nay, thị trường niêm yết khó đoán định.
Trong bối cảnh đó, các tổ chức đầu tư (quỹ đầu tư, công ty chứng khoán,...) một mặt lựa chọn thời điểm thích hợp để giải ngân trên thị trường niêm yết, mặt khác cũng đang mở rộng tìm kiếm cơ hội đầu tư vào công ty chưa niêm yết dưới hình thức đầu tư góp vốn tư nhân (Private Equity - PE).
Cơ hội
PE là một công việc đáng mơ ước, không chỉ bởi những khoản lương thưởng hậu hĩnh mà còn bởi đây là một công việc cực kỳ thú vị. Nó đòi hỏi người làm việc phải có những kiến thức và kinh nghiệm sâu rộng trong không chỉ lĩnh vực tài chính mà còn cả những lĩnh vực chuyên môn khác: chiến lược, marketing, vận hành, nhân sự…
Tại Việt Nam, nói đến hoạt động PE có thể kể tên các quỹ đầu tư hàng đầu như Vinacapital, Mekong Capital, Dragon Capital, Bank Invest hay Saigon Capital. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào số lượng quỹ đầu tư chuyên biệt cho hoạt động PE thì có lẽ không phản ánh đầy đủ bức tranh về hoạt động đầy tiềm năng này. Bởi hiện nay, tham gia vào hoạt động này không chỉ có các quỹ đầu tư PE chuyên biệt mà còn có các quỹ đầu tư khác, thậm chí là các công ty chứng khoán và các ngân hàng thương mại cũng đang dần vào cuộc do tiềm năng sinh lời lớn của hình thức đầu tư này.
Có thể lấy Mekong Capital, một trong những quỹ đầu tư theo hình thức PE được cho là bài bản nhất tại thị trường Việt Nam làm ví dụ về khả năng sinh lời của hình thức đầu tư này. Ông Chris Freund - Tổng giám đốc của Mekong Capital cho biết, tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận thuần trung bình hàng năm của Mekong Enterprise Fund xấp xỉ 46,9%. Bất chấp kinh tế toàn cầu vẫn còn đang trong giai đoạn khủng hoảng, các công ty thuộc danh mục đầu tư của Mekong Capital vẫn đạt mức tăng trưởng lợi nhuận thuần bình quân trong năm 2009 là 103% so với năm 2008. Trên cơ sở những thành công của quỹ I và II, Mekong Capital đang có kế hoạch thành lập quỹ Mekong Enterprise Fund III (MEFIII) trong năm nay với mức vốn cam kết là 150 triệu USD.
Có thể nói, triển vọng của hình thức đầu tư PE trong năm 2010 là rất thuận lợi. Về môi trường vĩ mô, chúng ta có nhiều điều để lạc quan khi tỷ giá VND/USD ở mức ổn định, lạm phát có dấu hiệu được kiềm chế, Chính phủ quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP, lãi suất đang bắt đầu giảm… Về vi mô, mặc dù một số nhân tố thuận lợi của năm 2009 không còn như lợi ích từ gói kích cầu hay giá nguyên liệu đầu vào rẻ, nhưng đà tăng trưởng trong năm 2009 vẫn được duy trì. Và một điều rõ ràng là DN có thể kỳ vọng sinh lợi trong tương lai, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ, có nhu cầu vốn lớn nhằm mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.
PE một hướng đi có tiềm năng
Tìm kiếm cơ hội đầu tư, xác định mức giá đầu tư… khó khăn là thế nhưng đó cũng mới chỉ là một phần của một chu trình đầu tư PE. Đối với mỗi thương vụ đầu tư, chiến lược thoái vốn (exit strategy) là một trong những nội dung trọng yếu. Điều này đặc biệt quan trọng tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, nơi mà tính thanh khoản của các khoản đầu tư còn chưa thật sự ổn định. Ngày 11/12/2008, Quỹ Mekong Enterprise Fund đã bán toàn bộ phần vốn của mình trong Saigon Gas cho tập đoàn dầu khí Total của Pháp. Đó có thể là một lựa chọn khôn ngoan của Mekong Capital. Tuy nhiên, nhiều tổ chức đầu tư lại chọn phương án IPO (phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng) hoặc niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán làm phương án thoái vốn cho các khoản đầu tư PE của mình. Sắp tới đây khi Tập đoàn Prime, một trong những tên tuổi có tiếng trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, IPO, thì chắc hẳn đây là một phần trong kế hoạch thoái vốn của Dragon Capital và Vinacapital đối với khoản đầu tư của họ vào Prime.
Có câu: “high risk, high return” - Lợi nhuận cao, rủi ro cao. Với một hình thức đầu tư có tỷ suất sinh lời cao như PE thì rủi ro là điều không tránh khỏi. Nếu ví von sự hợp tác giữa quỹ đầu tư và doanh nghiệp là một cuộc hôn nhân thì thỏa thuận hợp tác sẽ là giấy đăng ký kết hôn. Quá trình “sống chung” giữa hai bên cũng đòi hỏi nỗ lực và thiện chí rất lớn để DN phát triển. Tuy nhiên, không phải “cuộc hôn nhân” nào cũng “hạnh phúc”. Sau 6 năm “chung sống”, cuối năm 2009 SK Telecom đã phải tuyên bố “chia tay” S-Phone Việt Nam do lợi thuận thấp và tốc độ phát triển thuê bao chậm, sau khi đã đầu tư tới 150 triệu USD trong thời gian trước đó. Mới đây, ngay cả một tổ chức đầu tư PE lão luyện là Mekong Capital cũng đã thoái vốn tại Công ty cổ phần Mai Son sau hơn hai năm góp vốn.
Rõ ràng, hình thức đầu tư góp vốn vào các công ty tư nhân tại Việt Nam là một hướng đi có tiềm năng sinh lợi rất cao, nhưng kèm theo đó là những rủi ro không hề nhỏ, đòi hỏi các tổ chức đầu tư phải có sự nghiên cứu kỹ môi trường đầu tư, lĩnh vực kinh doanh cũng như nội tại DN. Ngược lại, lợi ích của việc kêu gọi các tổ chức đầu tư PE chuyên nghiệp đầu tư vào DN là rất lớn, nhưng tận dụng đến đâu thế mạnh của đối tác chiến lược cũng là câu chuyện cần bàn thêm./.
Nguyễn Hoàng
(Theo Công ty Chứng khoán SHS) |