(VEN) - Càng gần ngày Tết cái không khí ở miệt vườn Nam bộ càng chộn rộn hơn bao giờ hết. Nhà nào cũng gói bánh, làm mứt, thu hoạch trái cây, tát mương bắt cá, chăm sóc hoa kiểng… Riêng những nhà vườn nào làm dịch vụ homestay lại càng tất bật hơn vì cùng chuẩn bị đón Tết với những du khách nước ngòai đến từ 5 châu.
Bắt đầu từ trung tuần tháng Chạp (tháng 12 âm lịch) khắp làng trên xóm dưới đã rộn lên tiếng chày giã gạo, nhịp nhàng từ sáng đến tối. Nhà nào cũng chọn nếp ngon, ngâm với men nấu rượu và củ thơm để đồ xôi, chuẩn bị quết bánh phồng. Các lò bánh tráng cũng hoạt động thâu đêm. Cứ tưởng hình ảnh chiếc bánh tráng, bánh phồng sẽ biến mất dần giữa làn sóng bánh kẹo hiện đại, nhưng không, loại bánh mộc mạc ấy vẫn hiện hữu và không thể thiếu được trong những ngày xuân về, Tết đến. Phải chăng người ta ăn những chiếc bánh tráng, bánh phồng đâu chỉ vì hương vị ngọt ngào khó quên mà họ say âm thanh từ bánh -tiếng chày khua rộn rã trong đêm báo hiệu một năm mới sắp đến nơi quê nhà.
Nếu phía Bắc, bánh chưng là lễ vật không thể thiếu trên mâm cúng ngày tết thì từ miền Trung trở vào miền Nam mọi người đều xem bánh tét là loại bánh không thể thiếu ở mỗi nhà. Gạo nếp gói bánh thì chuẩn bị cả tuần trước đó, lá chuối cũng róc phơi sẵn cho héo, dây lạt thì tước từ thân chuối tươi. Nhân bánh có thể ngọt hoặc mặn tùy theo ý thích của gia đình như chuối chín, đậu và thịt mỡ… hoặc chay. Ngày gói bánh từ sáng sớm mọi người đã chia nhau công việc của mình, người khéo tay nhất sẽ lo việc xào nếp, làm nhân, những người còn lại kẻ lau lá, xé lạt, người chuẩn bị nồi nước thật to để nấu bánh. Có thể nói hôm ấy là ngày vui nhất trong nhà vì mọi người quây quần bên nhau trò chuyện rôm rả. Bánh tét ăn cùng thịt và trứng vịt kho tàu, kèm với dưa giá, dưa cải.
 Ngày tết, người dân Nam bộ không thể thiếu món thịt kho tàu - một món thịt nấu cho mềm với nước dừa, ít vị mặn để có thể kết hợp với nhiều món ăn khác. Chuẩn bị món thịt kho như một thói quen mà nếu thiếu thì cái Tết ấy xem như thiếu mất một điều gì đó không được trọn vẹn. Món thịt kho không chỉ ngon miệng với cơm mà còn có thể kết hợp với bánh mì, bánh tét, bánh chưng, bánh tráng cuốn kèm dưa giá, cải chua, vị béo mà không ngậy, càng nấu qua nhiều lần lửa càng ngon.
Từ xưa đến nay, canh khổ qua nhồi thịt cũng là hương vị không thể thiếu của người Nam bộ, với cách chơi chữ ăn canh khổ qua còn có nghĩa là “khổ sở sẽ qua đi” khi năm hết tết đến. Những quả khổ qua xanh mướt, tươi rói được lột bỏ hết phần ruột. Thịt heo chọn loại nạc dăm, băm nhuyễn quết đều tay cùng với gia vị là hạt tiêu, chút nước mắm ngon sau đó cho lại vào ruột trái khổ qua. Để trái khổ qua hầm không bị bung ra trong quá trình nấu, người ta dùng hành lá chần qua nước sôi buộc ngang thân. Cũng từ sau ngày 23 tháng Chạp, người ta tranh thủ tát mương, chắt đìa, dỡ chà để bắt cá linh, lươn, ếch... đặc biệt là cá lóc, lươn được trữ trong lu đất, làm thức ăn cho mấy ngày Tết.
  Miệt vườn miền Tây không chỉ nổi tiếng với sản phẩm làm từ gạo, dừa, thủy sản… mà còn có những loại mứt từ các loại khoai, bí, gừng... Miệt Chơn Thiện, Mỹ Tho (Tiền Giang) có loại bí đặc sắc to, chắc, ít ruột được chọn làm mứt. Món mứt của Mỹ Tho nổi tiếng bởi sự cầu kỳ khi chọn nguyên liệu và từng công đoạn chế biến, làm nên vị ngọt thanh, thơm, bùi để mọi người có thể thưởng thức trong 3 ngày tết.
Mâm ngũ quả bày bàn thờ dâng cúng tổ tiên là việc được quan tâm nhiều nhất. Mâm ngũ quả gồm 5 loại trái cây hàm chứa những mong mỏi rất đời thường. Mãng cầu tức là cầu chúc cho mọi điều được thuận lợi. Dừa, tương tự như "vừa", có nghĩa là vừa vặn, không thiếu. Đu đủ với hàm ý một năm mới được đầy đủ, thịnh vượng. Xoài phát âm na ná như xài, việc tiêu xài không chật vật và sung gắn với ý niệm sung mãn về sức khỏe và tiền bạc. “Cầu vừa đủ xài” cho cuộc sống sung túc hơn, một ước muốn thật bình dị. Mâm ngũ quả còn thể hiện truyền thống ăn quả nhớ người trồng cây.
Thật ý vị và độc đáo tết của người Nam bộ, góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng của tết Việt Nam./.
Ngọc Thảo
|