|
(VEN) - Trong Hội nghị tổng kết xuất khẩu gạo năm 2009 và triển khai mua vào lúa gạo hàng hóa vụ Đông Xuân 2009-2010 diễn ra tại An Giang ngày 2/3/2010, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) dự báo, năm 2010 sẽ là năm có nhiều biến động do sản lượng gạo sụt giảm và mất cân đối ở một số nước sản xuất và tiêu thụ gạo chính, đặc biệt là Philippines và Ấn Độ.
Trước tình hình đó, tại hội nghị, nhiều đại biểu cho rằng, để việc tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân và xuất khẩu gạo được thuận lợi thì các Bộ, ngành, VFA cần làm tốt công tác dự báo thị trường, xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm quy chế điều hành xuất khẩu, bán dưới giá sàn quy định để giữ giá và đảm bảo ổn định thị trường.
Đảm bảo có lãi cho nông dân, doanh nghiệp
Trong năm 2009, mặc dù phải chịu nhiều tác động xấu từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới nhưng Việt Nam đã làm nên kỳ tích với số lượng gạo xuất khẩu đạt 6,052 triệu tấn (tăng 29,35% so với năm 2008), trị giá FOB đạt 2,463 tỷ USD. Giá xuất khẩu bình quân đạt 407,09 USD/tấn. Trong đó, gạo cấp cao là 2,436 triệu tấn (chiếm 40,25%), gạo cấp trung là 1,24 triệu tấn (chiếm 20,49%), gạo cấp thấp là 1,65 triệu tấn (chiếm 27,3%). Ngoài việc xuất khẩu gia tăng cả số lượng và giá trị, công tác điều hành xuất khẩu gạo trong năm 2009 có nhiều chuyển biến rõ nét. Công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và hướng dẫn của các bộ kịp thời, sâu sát. Thông tin thị trường đã được cải thiện tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành và xây dựng chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã tăng cường sự đoàn kết, thống nhất. Tuy nhiên, cơ chế điều hành xuất khẩu gạo trong năm qua vẫn còn những hạn chế cần được khắc phục, nhất là tạo sự đồng thuận cao trong hoạt động xuất khẩu, cần xác định đúng vai trò của Hiệp hội lương thực trong xuất gạo, nhằm tiêu thụ kịp thời lúa gạo hàng hoá bảo đảm lợi ích cho nông dân.
| Về công tác thông tin thị trường, ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch VFA cho biết, VFA đang triển khai kế hoạch trang bị máy vi tính nối mạng Internet để nông dân cập nhật. Trước mắt, ở những vùng trọng điểm sẽ chọn mỗi huyện 1 xã để triển khai thí điểm sau đó sẽ nhân rộng ra. Bên cạnh đó, VFA còn phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng để thông tin kịp thời về công tác điều hành, tình hình diễn biến thị trường để nông dân và doanh nghiệp nắm rõ. |
Thứ trưởng Bộ Công Thương - Tổ trưởng Tổ điều hành xuất khẩu gạo Nguyễn Thành Biên cho rằng, để công tác tiêu thụ lúa cho nông dân được thuận lợi, VFA cần phối hợp với các địa phương để tìm biện pháp cũng như phương thức thu mua hợp lý. Việc thu mua lúa phải đảm bảo được các yếu tố: tiêu thụ hết lúa hàng hóa trong dân, người trồng lúa có lãi trên 30%, doanh nghiệp thu mua có lãi và bình ổn được thị trường.
Để đảm bảo an ninh lương thực trong thời gian tới, VFA đã triển khai cho 30 đơn vị thành viên thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo (tương đương 2 triệu tấn lúa hàng hóa). Việc thu mua này đã được VFA triển khai từ cuối tháng 2 đã giúp cho giá lúa gạo ở ĐBSCL bình ổn trở lại mặc dù hiện nay đang là thời điểm thu hoạch nước rút. Được biết, sau đợt thu mua này, nếu tình hình giá cả vẫn diễn biến theo chiều hướng bất lợi, VFA sẽ tiếp tục triển khai thu mua tạm trữ tiếp đợt 2 để ổn định thị trường. Đứng về phía doanh nghiệp, ông Phạm Xuân Huế, Phó Tổng giám đốc Công ty Lương thực Miền Bắc (Vinafoot I) cho rằng, để công tác tiêu thụ lúa đẩy mạnh trong thời gian tới, doanh nghiệp cần phải đầu tư nhiều hơn về kho chứa, tìm kiếm thị trường, bạn hàng.
Giữ giá xuất khẩu
Theo dự báo mới nhất của Bộ Nông nghiệp Mỹ, sản lượng gạo toàn cầu năm 2010 đạt khoảng 436,3 triệu tấn, giảm 2,5% so với năm 2009. Trong khi đó, dự báo tiêu thụ gạo toàn cầu năm 2010 sẽ ở mức kỷ lục 437,1 triệu tấn, cao hơn 2,2 triệu tấn so với năm 2009. Theo các chuyên gia, mặc dù dự báo sản lượng gạo toàn cầu năm 2010 sụt giảm, sức tiêu thụ tăng và thương mại tăng nhưng do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế vẫn còn, tất yếu sẽ tác động đến sức mua nên tình hình thị trường vẫn diễn biến phức tạp: giá gạo có thể tăng do nhu cầu tăng; nhu cầu tăng nhưng sức mua có thể giảm (do thu nhập giảm); sự cạnh tranh của các loại lương thực có thể thay thế khác (đặc biệt là lúa mì, giá lại thấp hơn nhiều so với gạo).
Căn cứ dự báo sản lượng lúa gạo năm 2010 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn báo cáo Thủ tướng theo văn bản số 457/BNN-KH ngày 11/2/2010, lượng lúa hàng hóa cần tiêu thụ trong năm 2010 là 11,54 triệu tấn, chưa kể tồn kho năm 2009 chuyển sang, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã đưa ra kế hoạch xuất khẩu năm 2010 như sau: quý 1 xuất khẩu 1,2 triệu tấn, quý 2 xuất khẩu 2 triệu tấn, quý 3 xuất 1,5 triệu tấn và quý 4 là 1,3 triệu tấn. Thị trường xuất khẩu chính vẫn là Philippinnes, Malaysia, Cuba, châu Phi… (không thay đổi nhiều so với năm 2009).
Để công tác xuất khẩu gạo đạt hiệu quả cao hơn, Hiệp hội lương thực Việt Nam cần phát huy hơn nữa vai trò đại diện cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam tham vấn cho Chính phủ chỉ đạo, điều hành công tác xuất khẩu gạo đạt được hiệu quả; tăng cường công tác thông tin thị trường trực tiếp đến nông dân; các doanh nghiệp cần xây dựng vùng nguyên liệu chuyên canh để bảo đảm sản xuất đáp ứng yêu cầu chất lượng và xây dựng thương hiệu hàng hoá nâng cao giá trị hàng hoá. Cần tổ chức lại hệ thống thương lái và xay xát gắn kết với các doanh nghiệp xuất khẩu để mua lúa gạo theo giá thị trường, không dưới mức giá tối thiểu của Chính phủ phê duyệt. Duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu, bằng các đa dạng sản phẩm, tăng cường mối quan hệ với các khách hàng truyền thống và thiết lập khách hàng mới.
Để đạt được các mục tiêu xuất khẩu đề ra như trên, các doanh nghiệp xuất khẩu trước hết cần thống nhất, đoàn kết dưới sự điều phối của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, theo sự chỉ đạo và điều hành của Chính phủ, kiên quyết đấu tranh với hiện tượng tiêu cực, bán phá giá, gây thiệt hại đến quyền lợi của người sản xuất, của doanh nghiệp. Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên, nhấn mạnh, trước những biến động khó lường trong năm 2010, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cần giữ giá gạo ổn định, có thể chấp nhận được để cạnh tranh với các quốc gia xuất khẩu khác./.
Nguyễn Lê
|