(VEN) - Nền kinh tế Mỹ và EU đang phục hồi trở lại và hứa hẹn những tín hiệu tốt cho ngành chế biến và xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hai tháng đầu năm 2010 đạt 619 triệu USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm 2009.
Tuy nhiên, về lâu dài, đồ gỗ Việt Nam vẫn tiềm ẩn nhiều trở ngại và bất an, đặc biệt là nguồn gỗ nguyên liệu đảm bảo cho sản xuất phục vụ xuất khẩu. Ông Nguyễn Tôn Quyền - Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam (Vietfores) chia sẻ với phóng viên báo Kinh tế Việt Nam.
Ông Quyền cho biết, mặc dù lượng gỗ nguyên liệu tồn lại từ năm 2008, 2009 đến nay đủ đảm bảo phục vụ sản xuất nhưng về lâu về dài, bài toán về nguồn gỗ nguyên liệu sẽ càng ngày càng bức bách hơn.
Năm 2009, sản lượng khai thác gỗ của Việt Nam đạt 3,88 triệu m3, trong đó lượng gỗ khai thác từ rừng trồng đạt 3,7 triệu m3, còn lại là từ rừng tự nhiên thì chúng ta vẫn phải nhập đến 4 triệu m3 gỗ. Theo tính toán, nếu kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ dự kiến trong năm 2010 đạt 3 tỷ USD, năm 2015 là 4,5 tỷ USD và năm 2020 là 7 tỷ USD thì từ nay đến năm 2020, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu từ 4-5 triệu m3 gỗ mỗi năm. Điều này tiếp tục ảnh hưởng rất lớn đến giá trị gia tăng của đồ gỗ Việt Nam do phụ thuộc vào gỗ nguyên liệu nhập khẩu, đó là chưa kể đến việc các nước xuất khẩu gỗ sẽ xem xét lại chuỗi giá trị ngành gỗ, ban hành các chính sách giảm hoặc không sản xuất gỗ tròn và gỗ xẻ gây bất lợi rất lớn cho ngành chế biến đồ gỗ Việt Nam.
Thêm nữa là tới đây chúng ta cũng sẽ vấp phải khó khăn về nguồn gỗ hợp pháp bởi từ năm 2010 trở đi, Mỹ và EU sẽ đặt ra rất nhiều quy định gắt gao, đặc biệt là đạo luật Lacey của Mỹ. Vì vậy, để đảm bảo sản phẩm gỗ Việt Nam xuất khẩu theo đúng yêu cầu của các nước nhập khẩu, ngành công nghiệp gỗ nhất thiết phải sử dụng nguồn gỗ hợp pháp và đây chính là thách thức lớn đối với DN gỗ Việt Nam. “Để có nguồn gỗ hợp pháp, các DN cần phải biết đầy đủ và chi tiết về nguồn gốc, xuất xứ, số lượng và chủng loại gỗ xuất khẩu hàng năm, đồng thời phải nắm bắt rất rõ đơn đặt hàng theo mẫu mã thiết kế và thị trường tiêu thụ để biết đường định liệu”, ông Quyền chia sẻ.
Năm 2010, xuất khẩu đồ gỗ có nhiều khởi sắc với giá trị xuất khẩu 2 tháng đầu năm đạt 619 triệu USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm 2009. Đó một phần là nhờ sự phục hồi của hai nền kinh tế Mỹ và EU khá nhanh và phần lớn thị trường tiêu thụ là sản phẩm trung bình nên rất dễ sản xuất. Theo số liệu của Hãng nghiên cứu thị trường James Hewitt, thị trường chính của đồ gỗ Việt Nam vẫn là Hoa Kỳ (44%), EU (29%) và Nhật Bản là 10%. Tuy nhiên, phần lớn đồ gỗ do Việt Nam sản xuất phải “khoác” thương hiệu của người khác nên giá trị gia tăng thấp (năm 2009, cứ 1 tỷ USD kim ngạch thu về, giá trị gia tăng của ngành gỗ chỉ là 256 triệu USD). Ông Quyền dẫn ví dụ một bộ bàn ghế tràng kỷ sản xuất tại Đồng Kỵ - Bắc Ninh xuất sang Thượng Hải - Trung Quốc với giá 1.500 USD. Sau khi “tập kết” về, họ tháo lắp, tân trang lại và xuất sang thị trường EU với giá lên đến 4.800 USD…
Để giải quyết bài toán giảm nhập khẩu gỗ và tăng chất lượng gỗ, theo ông Quyền, bên cạnh công tác tuyển chọn giống cây trồng, quy trình chăm sóc tốt…, để tăng năng suất, chúng ta không thể quanh quẩn mãi với keo, bạch đàn mà phải lựa chọn nhiều giống cây, thậm chí là xoài và sầu riêng… để đáp ứng nhu cầu gỗ rất đa dạng của thị trường…
Liên quan đến vấn đề cho nước ngoài thuê đất trồng rừng, ông Quyền cho rằng, về chủ trương lâu dài thì nên cho nước ngoài thuê đất trống trồng rừng bởi qua đó chúng ta có thể tranh thủ được nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý của họ.
Một vấn đề nữa đặt ra trong bối cảnh hiện nay là các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực chế biến lâm sản và xuất khẩu đồ gỗ đang ngày càng tăng nhanh. Các DN này có vốn, đầu tư tốt về kỹ thuật, công nghệ, quản lý, vì thế các DN Việt Nam không dễ dàng cạnh tranh và ngày càng để họ nắm giữ thị phần xuất khẩu với 60% giá trị trong năm 2008. Thực tế này đang đặt ra câu hỏi: Liệu Chính phủ có nên tiếp tục khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào ngành chế biến gỗ hay nên hạn chế bớt dòng đầu tư này để tạo điều kiện cho các DN Việt Nam. Theo ông Quyền, câu hỏi này nên sớm được trả lời thích đáng vì nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang có ý định đầu tư rất lớn vào các trung tâm chế biến gỗ của Việt Nam.../.
Nguyễn Tiến Dũng
|