|
(VEN) - Đối với khai thác than hầm lò, nổ khí metan là một trong những tai nạn gây tác hại nhiều nhất đối với kinh tế, môi trường và con người. Để góp phần khắc phục vấn đề này, một nhóm các nhà khoa học thuộc Công ty TNHH một thành viên phát triển công nghệ điện tử, tự động hóa thuộc Viện Nghiên cứu điện tử - tin học – tự động hóa đã nghiên cứu, chế tạo thành công hệ thống các thiết bị đo và cảnh báo khí mê tan nhằm cảnh báo sớm hiểm họa này.
Do đặc thù của môi trường hầm lò Việt Nam là độ ẩm cao, có nhiều khí bụi nổ và sự xuất hiện đồng thời của cả khí metan và khí cacbonic nên khi khai thác than, nếu không trang bị những thiết bị phòng chống cháy nổ thích hợp, tai nạn do nổ khí metan là điều rất dễ xảy ra. Trên thực tế, nhiều năm qua, những sự cố sập nổ hầm than đã gây nên những tác hại nặng nề đối với cả con người và tài sản. Đã có nhiều công trình nghiên cứu thành công những sản phẩm nhằm ngăn chặn sớm hiểm họa này. Một trong những công trình đó là hệ thống các thiết bị đo và cảnh báo sớm hiểm họa khí mê tan do Công ty TNHH MTV phát triển công nghệ điện tử, tự động hóa chế tạo. Theo TS. Nguyễn Thế Truyện – Chủ nhiệm đề tài: "Đặc điểm nổi bật nhất của hệ thống này là có thể tự động đo được hàm lượng khí mê tan trong hầm lò. Khi nồng độ mê tan vượt quá chỉ tiêu cho phép (1%), hệ thống sẽ báo động bằng đèn và âm thanh. Còn khi nồng độ mê tan lên đến mức nguy hiểm (1,3%), hệ thống sẽ tự động ngắt điện tại khu vực nguy hiểm".
Toàn bộ hệ thống cảnh báo này gồm nhiều cấp: cấp cục bộ (đầu đo), cấp phân xưởng (trạm khu vực), cấp công ty (trạm chủ). Nguyên lý vận hành của thiết bị này là do hệ thống tự nhận biết được cấu hình và có tính mở, có thể lưu giữ được số liệu đo lường nên có thể dễ dàng tra cứu khi cần thiết và có thể đặt ngưỡng báo động cho từng thông số ở mỗi đầu đo một cách dễ dàng tại trung tâm điều khiển hoặc tại từng đầu đo. Các thiết bị cảnh báo độc lập thích hợp cho các vị trí độc đạo hoặc khó kết nối về trung tâm. Một hệ thống có thể quản lý được hàng trăm cho tới hàng nghìn điểm đo. Bên cạnh đó, khi sự cố đã được xử lý, kỹ sư cũng có thể đóng điện cũng tự động ngay ở trạm điều khiển. Ngoài ra, do được thiết kế gọn nhẹ nên thiết bị này có thể chịu được va đập, dễ sử dụng, có thể xách theo trong người hoặc treo cố định trong hầm lò nên có thể dễ mở rộng phạm vi sử dụng. Mặt khác, hiệu quả lớn hơn lại nằm ở chỗ, do làm chủ hoàn toàn về công nghệ chế tạo nên hệ thống luôn được bảo đảm hoạt động 24/24 giờ trong ngày. Bên cạnh đó, khi có sự cố thì thời gian khắc phục ngắn, chi phí, bảo dưỡng, bảo hành thấp. Đây là đặc điểm quan trọng nhất cho các sản phẩm có tính năng đảm bảo an toàn trong sản xuất. Cho nên, ngoài khả năng ứng dụng trong khai thác than hầm lò, sản phẩm cũng có thể sử dụng ngay trong khai thác và kinh doanh các sản phẩm khí hóa lỏng dễ cháy nổ.
Do đây là sản phẩm lần đầu tiên được chế tạo tại Việt Nam cho nên những người thực hiện dự án đã lựa chọn những vật tư linh kiện phù hợp với điều kiện khai thác than hầm lò của Việt Nam, đạt chất lượng cao và sẵn có trên thị trường. Bên cạnh đó, sản phẩm này cũng có tính năng vượt trội đối với sản phẩm nhập khẩu cùng loại là do phần mềm được trang bị bằng tiếng Việt nên rất thuận lợi trong quá trình sử dụng.
Về chất lượng của sản phẩm, TSKH Nguyễn Xuân Quỳnh – đồng chủ nhiệm đề tài cho biết: "Sản phẩm được chế tạo đạt tiêu chuẩn an toàn TCVN-7079, được các chuyên gia Nhật Bản trực tiếp kiểm tra và đánh giá nên có thể khẳng định rằng sản phẩm có chất lượng tương đương với sản phẩm cùng loại của các nước tiên tiến. So sánh với các thiết bị tương tự của Ba Lan, Nhật Bản, Canada thì thiết bị này còn có ưu điểm khác là giá mua chỉ bằng 2/3 giá của các thiết bị nhập khẩu cùng loại".
Hiện nay, sản phẩm cảnh báo khí mê tan độc lập đã được sử dụng tại hầu hết các công ty khai thác than thuộc Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) như: Hạ Long, Hòn Gai, Khe Chàm, Mông Dương. Còn hệ thống giám sát khí mê tan tự động tập trung cũng đã được ứng dụng tại một số công ty khai thác hầm lò của TKV./.
Phương Lan
|