(VEN) - “Tìm giá trị thay thế có lợi, chứng minh ngành công nghiệp theo hướng thị trường và mua nguyên vật liệu từ các nguồn kinh tế thị trường”, là 3 vấn đề quan trọng các DN Việt Nam cần quan tâm để kháng lại hiệu quả các vụ kiện chống bán phá giá khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.
Đó là lời khuyên của ông Matthew McConkey, Giám đốc điều hành (tại Bắc Kinh – Trung Quốc) cùng các chuyên gia của Công ty Mayer Brown JSM (một công ty luật nổi tiếng của Hoa Kỳ đã từng tư vấn khá thành công cho nhiều DN kháng lại các vụ kiện chống bán phá ở thị trường Hoa Kỳ và EU) tại hội thảo “Thương mại quốc tế và đầu tư nước ngoài” vừa diễn ra ở Hà Nội.
Tìm “giá trị thay thế”
Theo pháp luật Hoa Kỳ, thuế chống bán phá giá được áp đặt cho hàng hoá nhập khẩu khi hàng hoá đó bị coi là bán phá giá; và gây thiệt hại đáng kể cho một ngành công nghiệp của Hoa Kỳ. Bán phá giá là một dạng phân biệt giá quốc tế hàng hoá được bán vào Hoa Kỳ với giá thấp hơn “giá trị thông thường” (giá trị thông thường được xác định bởi các yếu tố sản xuất như nguyên vật liệu, năng lượng, nhân công và bao bì để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm đang được điều tra, xem xét), tức là bán với giá trị dưới mức hợp lý.
Việt Nam vẫn bị Hoa Kỳ coi là một nền kinh tế phi thị trường (không hoạt động theo các nguyên tắc thị trường về cơ cấu chi phí hoặc giá khiến việc bán hàng hoá tại thị trường nội địa không phản ánh đúng giá trị hợp lý) nên khi xác định hàng hoá của Việt Nam có đang, hoặc có khả năng bán thấp hơn giá trị hợp lý hay không, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) sẽ so sánh giá do nhà sản xuất Việt Nam bán vào Hoa Kỳ với giá trị thông thường của hàng hoá đó theo một phương pháp đặc biệt. Tức là, giá trị thông thường của hàng hoá Việt Nam thường được tính bằng cách định giá các yếu tố sản xuất của các DN Việt Nam theo điều kiện ở một nước được chọn thay thế (gọi là giá trị thay thế, và nước thay thế là một nước có GDP tương đương với Việt Nam sản xuất sản phẩm tương tự) cộng thêm chi phí quản lý sản xuất, các chi phí bán hàng, chi phí chung, chi phí hành chính và lợi nhuận, và tính giá trị thông thường riêng rẽ của từng công ty (đối với các bị đơn bắt buộc), sau đó so sánh với giá bán tại Hoa Kỳ.
Theo các chuyên gia của Công ty Mayer Brown JSM, “giá trị thay thế” là vấn đề quan trọng nhất có thể tận dụng để kháng lại các vụ kiến chống bán phá giá đối với các nền kinh tế bị coi là phi thị trường. Bởi lẽ, trong phán quyết sơ bộ về vụ kiện, DOC sẽ chọn giá trị thay thế trong nhiều giá trị được đề xuất do cả nguyên đơn và bị đơn đề xuất. Theo đó, việc thu thập thông tin, phân tích các dữ liệu cụ thể về các yếu tố then chốt của các nước tương tự nhằm so sánh, xác định và đề xuất nước thay thế phù hợp có lợi nhất cho mình trên cơ sở lập luận, chứng minh, phản biện lại đề xuất của phía nguyên đơn để DOC chấp nhận là hết sức quan trọng với các nhà xuất khẩu của Việt Nam. Điều này có liên quan đến quyết định của DOC về việc hàng hoá Việt Nam có bán phá giá hay không (nếu DOC đưa ra quyết định cuối cùng là không bán phá giá thì cuộc điều tra cũng sẽ chấm dứt).
Các chuyên gia Mayer Brown JSM khuyên doanh nghiệp Việt Nam nên thuê tư vấn nghiên cứu các nước có điều kiện GDP tương đồng với Việt Nam; thu thập dữ liệu về năng lượng của các nước có điều kiện tương tự thông qua các tổ chức năng lượng quốc tế, thu thập số liệu về chi phí năng lượng cụ thể từ các công ty thuộc các nước có thể thay thế; thu thập chi phí vận chuyển của các nước và cụ thể từ các công ty vận chuyển khác nhau ở các nước có điều kiện tương đồng có thể thay thế; thu thập báo cáo tài chính từ phía nhà nhập khẩu... qua đó tổng hợp, phân tích, chứng minh và phản biện cho đề xuất chọn nước thay thế của mình.
Chứng minh MOI
Vấn đề thứ hai là “ngành công nghiệp theo hướng thị trường (MOI)”. Ông Matthew McConkey cho rằng, coi Việt Nam có nền kinh tế phi thị trường là một cách ứng xử vô lý, thiếu công bằng, việc tính toán giá trị thông thường theo điều kiện của nước thay thế thường bị sai lệch và dẫn đến kết luận có biên độ phá giá. Chỉ cần DOC đưa ra phán quyết sơ bộ có bán phá giá, ngay lập tức các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ sẽ ngừng đặt hàng và chờ đợi vụ kiện kết thúc họ mới tiếp tục, dẫn tới thiệt hại rất lớn cho các nhà xuất khẩu Việt Nam.
Tuy nhiên, một ngành công nghiệp nhất định ở một nước bị coi có nền kinh tế phi thị trường nếu được xác định là MOI, thì ngành hàng đó khi bị kiện chống bán phá giá vẫn được áp dụng phương pháp kinh tế thị trường để xác định giá trị thông thường cho một sản phẩm với điều kiện:
Ngành công nghiệp đó không có sự can thiệp của Chính phủ hoặc sự kiểm soát của Nhà nước trong việc định giá hoặc xác định số lượng sản xuất cho hàng hoá bị điều tra; có đặc điểm sở hữu thuộc cá nhân hoặc tập thể; giá xác định theo thị trường được dùng để thanh toán tất cả các yếu tố đầu vào quan trọng là nguyên vật liệu hoặc không phải nguyên vật liệu, và cho toàn bộ trừ đi một phần yếu tố đầu vào không quan trọng đã tạo thành tổng giá trị hàng hoá đang được điều tra.
Kinh nghiệm cho thấy, thành công trong việc chứng minh ngành hàng của mình là MOI cần có những bằng chứng thuyết phục, đầy đủ khẳng định các nhà sản xuất hoạt động trong môi trường có chi phí và giá cả dựa trên cơ sở thị trường, các loại trợ cấp cho hàng hoá bị điều tra được tách biệt và được xác định một cách hợp lý ... thông qua sự hậu thuẫn của các luật sư có uy tín.
Tận dụng ngoại lệ
Vấn đề thứ ba là “mua nguyên vật liệu từ các nguồn kinh tế thị trường”. Trong trường hợp MOI không được chấp nhận, dĩ nhiên DOC vẫn tính toán giá trị thông thường bằng cách định giá các yếu tố sản xuất của nhà xuất khẩu Việt Nam theo điều kiện ở nước thay thế. Tuy nhiên, trong trường hợp này vẫn có một ngoại lệ có thể tận dụng là chứng minh được các yếu tố đầu vào dùng để sản xuất các sản phẩm đang bị điều tra được mua từ những nhà cung cấp thuộc nền kinh tế thị trường, được thanh toán bằng đồng tiền của nền kinh tế thị trường, thì DOC sẽ áp dụng giá thực tế thanh toán cho các yếu tố đầu vào này làm cơ sở tính toán trước khi căn cứ vào các thông tin từ nước thay thế.
Đây là một ngoại lệ hữu ích có thể tận dụng nhằm giảm nguy cơ phải chịu thuế chống bán phá giá. Muốn thành công, cách tốt nhất là các doanh nghiệp Việt Nam hãy thuê luật sư có uy tín, thành thạo trong việc sắp xếp, sử dụng ngoại lệ này hỗ trợ. Mayer Brown JSM là một trong những công ty có thể làm tốt các việc trên./.
Việt Anh
|