(VEN) - Trả lời phỏng vấn báo giới trong buổi đánh giá tác động kinh tế - xã hội sau 3 năm gia nhập WTO, bà Phạm Chi Lan - nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng bày tỏ, chúng ta không nên quá tô hồng những thành tựu mà chúng ta đã đạt được, kể cả thành tựu khi tham gia WTO.
Bà Lan cho biết, không thể phủ nhận vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, cũng như với các đối tác quan trọng, đã được nâng lên rất rõ rệt. Nếu như không tham gia WTO khó có thể nói được chúng ta sẽ mở rộng được quan hệ với các đối tác quan trọng như Nhật Bản, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nga… Đây là những thành tựu to lớn từ việc tham gia WTO đã mang lại. Tất nhiên, việc gia nhập WTO không phải là đạt được tất cả những gì như chúng ta kỳ vọng về kinh tế, xã hội và môi trường. Những điều chưa đạt được đó là những tồn tại do nền kinh tế, những yếu kém cốt lõi mà chúng ta có từ trước, chứ không phải do WTO mang lại.
Nâng cao năng lực nội tại của nền kinh tế
“Chúng tôi chỉ muốn trong thời gian tới chúng ta có thể nhìn rõ những yếu kém, những vấn đề nội bộ của mình và có biện pháp khắc phục” – bà Lan nhấn mạnh.
Theo bà, muốn hội nhập quốc tế thành công đòi hỏi phải có năng lực của bản thân mình, trong đó có năng lực cạnh tranh giữa các ngành kinh tế, giữa các sản phẩm của DN, năng lực thể chế của Nhà nước trong việc điều hành, hướng dẫn và phát triển. Năng lực của chúng ta thời gian vừa qua thẳng thắn mà nhìn nhận vẫn còn nhiều mặt yếu kém và vì vậy cơ hội chúng ta tận dụng được nhưng chưa nhiều như mong muốn và thách thức nảy sinh trong quá trình phát triển chúng ta nhìn thấy rất rõ. Để khắc phục nó hoàn toàn không đơn giản.
Một bài học nữa là quá trình chuẩn bị. Chúng ta bỏ ra thời gian là 11 năm để đàm phán gia nhập WTO, đáng nhẽ đó phải là khoảng thời gian để các DN trong nước tăng cường nội lực, sẵn sàng với thời cơ mới, thách thức mới mà WTO mang lại … vậy mà cho đến nay, như ông Ngô Quang Xuân - nguyên Đại sứ Việt Nam tại WTO cho biết, đã 3 năm gia nhập WTO rồi mà vẫn còn một số cán bộ ở các sở ban ngành chưa nắm được những cam kết cơ bản về hội nhập. Đây chính là thiếu sót rất lớn của chúng ta.
Thiệt thòi cho nông nghiệp
Về nông nghiệp, bà Lan cho rằng, nhìn lại thì thấy sau 3 năm gia nhập WTO, ngành nông nghiệp thiệt thòi ở chỗ, đầu tư vào nông nghiệp giảm xuống rất mạnh. Năm 2000 đầu tư vào nông nghiệp chiếm khoảng hơn 13% của tổng đầu tư trong xã hội nhưng đến năm 2009 thì con số này chỉ còn 6,8%. Như vậy nông nghiệp đang bị thiệt thòi rất đáng kể, trong khi về mặt tăng trưởng kinh tế, cũng như tạo việc làm, ổn định xã hội thì nông nghiệp lại là lĩnh vực có đóng góp vô cùng quan trọng.
“Vào bối cảnh khủng hoảng, ai cũng thấy rõ nếu không có nông nghiệp phát triển ổn định, nếu không có những nỗ lực của người nông dân cũng như những người làm trong ngành nông nghiệp thì chúng ta khó có sự ổn định, giữ được mức tăng trưởng trong điều kiện khủng hoảng vừa qua” - bà Lan cho biết .
Thêm vào đó, theo cam kết WTO, Việt Nam đã xóa bỏ toàn bộ trợ cấp nông nghiệp ngay từ khi gia nhập. Trong khi đối với một số ngành khác được đầu tư nhiều thì chúng ta lại bảo hộ nhiều bằng các hàng rào thuế quan cao, ví dụ như ôtô.
Không nên quá tô hồng
Bà Lan nhấn mạnh: Tôi nghĩ chúng ta không nên tô hồng quá những thành tựu mà chúng ta đã đạt được, kể cả thành tựu khi tham gia WTO. Đầu tư nước ngoài thu hút được nhiều nhưng hiệu quả đang giảm xuống rất mạnh. Chúng ta cũng đang bị nhà đầu tư nước ngoài lợi dụng, khai thác bất hợp lý nguồn lực của chúng ta. Hay xuất khẩu cũng vậy, tăng trưởng nhiều nhưng chủ yếu gồng lên về số lượng chứ trị giá lại không nhiều. Bên cạnh đó, xuất khẩu của một số ngành lại gắn với việc phải nhập khẩu nguyên liệu đầu vào rất nhiều nên giá trị thu được thì rất ít. Chúng ta cứ hay thích nói những con số to về xuất khẩu và không thấy rằng phần trị giá mà Việt Nam đạt được là nhỏ bé. Ví dụ như ngành dệt may và da giày, đó là hai ngành chúng ta gia công là chính, chỉ được khoảng 15-20% giá trị là cùng chứ đâu phải ta được hoàn toàn giá trị đó.
Một vấn đề nữa là phải nhìn nhận thẳng thắn vào những vấn đề của Việt Nam hiện nay, những thách thức từ bản thân nội lực kinh tế của mình mang lại, chưa nói đến tác động từ bên ngoài vào. Nếu như tác động tiêu cực bên ngoài có mạnh đến đâu mà chúng ta mạnh về nội lực thì sẽ vượt qua được, còn nếu chúng ta yếu thì tác động tiêu cực có thể sẽ nặng nề thêm - bà Lan kết luận./.
Hoàng Hằng |