|
(VEN) - Kế hoạch nhập khẩu năm 2010 đề ra với mục tiêu kiềm chế nhập siêu ở mức 20% tổng kim ngạch xuất khẩu (nhập siêu 12 tỷ USD), đảm bảo các mặt hàng thiết yếu phục vụ trong nước và xuất khẩu, làm động lực thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu và GDP, từng bước hạn chế và kiểm soát nhập khẩu những mặt hàng trong nước sản xuất được, kiểm soát chặt chẽ nhập khẩu hàng tiêu dùng.
Tuy nhiên, “bức tranh” xuất nhập khẩu Việt Nam 3 tháng đầu năm 2010 đã có dấu hiệu cho thấy, thực hiện mục tiêu nêu trên 9 tháng còn lại là rất khó khăn.
Thống kê sơ bộ của Bộ Công Thương cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam 3 tháng đầu năm 2010 ước tính đạt khoảng 14 tỷ USD, giảm 1,6% so với cùng kỳ năm 2009; tổng kim ngạch nhập khẩu 3 tháng đầu năm ước tính đạt khoảng 17,525 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ năm 2009. Như vậy, cán cân thương mại đang nghiêng về nhập siêu khoảng 3,5 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu, cao hơn mức dự kiến kế hoạch năm là 5%.
Xem xét cơ cấu hàng hóa nhập khẩu 3 tháng đầu năm, ngoài nhóm hàng nguyên, nhiên vật liệu cần nhập khẩu ước tính đạt 13,652 tỷ USD, tăng 35,3% so với năm 2009, chiếm 77,9% tổng kim ngạch nhập khẩu, thì nhóm hàng cần kiểm soát nhập khẩu và nhóm hàng cần hạn chế nhập khẩu đang có mức tăng rất cao.
Cụ thể, nhóm hàng cần kiểm soát nhập khẩu 3 tháng đầu năm đã có kim ngạch ước tính đạt 2,075 tỷ USD, tăng tới 60,2% so với cùng kỳ năm 2009, chiếm 11,8% tổng kim ngạch nhập khẩu (nếu trừ kim ngạch vàng nhập khẩu với lý do để bình ổn thị trường thì nhóm hàng này vẫn tăng tới 43%). Nhóm hàng cần hạn chế nhập khẩu cũng đã có kim ngạch ước đạt 1,798 tỷ USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2009, chiếm khoảng 10,3% tổng kim ngạch nhập khẩu (trong đó, linh kiện, phụ tùng ôtô dưới 9 chỗ tăng 126%, linh kiện, phụ tùng xe gắn máy tăng 82,9%).
Tại hội nghị họp bàn biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu do Bộ Công Thương tổ chức ở Hà Nội ngày 25/3/2010 với sự hiện diện của một số tập đoàn, tổng công ty, hiệp hội ngành hàng có hoạt động xuất nhập khẩu, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam cho biết, thực hiện chủ trương đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập siêu, tập đoàn đã chỉ đạo các đơn vị thành viên tăng cường sử dụng thiết bị máy móc, nguyên vật liệu trong nước. Tuy nhiên, đặc thù của ngành hóa chất đòi hỏi rất cao về an toàn, bảo vệ môi trường và vận hành, trong khi đó các sản phẩm trong nước lại chưa có và chưa đáp ứng được yêu cầu do công nghiệp phụ trợ còn kém phát triển, thế nên hầu hết thiết bị và nguyên liệu đầu vào vẫn phải nhập khẩu, đặc biệt tập đoàn phải nhập khẩu “lưu huỳnh” tăng tới 300%”.
Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam khẳng định: “Hai mặt hàng dầu hỏa và dầu FO họ không nhập khẩu từ bên ngoài mà lấy từ Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là thực hiện chủ trương sử dụng hàng trong nước, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Thế nhưng lại gặp phải khó khăn về khâu vận chuyển vì tàu của họ không đủ điều kiện cập cảng Dung Quất, trong khi xét về các yếu tố kỹ thuật vẫn có thể linh động được”.
Đại diện ngành giấy thì phản ánh, giấy loại chiếm tới 70% đầu vào cho sản xuất, mặc dù kế hoạch năm 2010 ngành giấy chỉ nhập khẩu 98% so với năm 2009, nhưng số ngoại tệ bỏ ra nhập khẩu giấy loại và bột giấy phục vụ sản xuất chắc chắn vẫn sẽ lên tới hàng tỷ USD. Trong khi đó, chính sách thuế hiện hành khiến các DN mua giấy loại trong nước làm nguyên liệu sản xuất tính ra thiệt thòi hơn là nhập khẩu từ bên ngoài. Vấn đề này cần phải xem xét điều chỉnh để khuyến khích DN thu mua giấy loại trong nước để giảm nhập khẩu, khuyến khích người dân thu gom giấy loại.
Một số tập đoàn lớn khác như Dầu khí Việt Nam, Dệt may Việt Nam… thì mong được tiếp cận nhanh và giải ngân kịp thời vốn, giải quyết vấn đề ngoại tệ, vấn đề tự chủ (phân cấp, ủy quyền)… để có thể đẩy nhanh các dự án đầu tư vào sản xuất sản phẩm xuất khẩu, thay thế hàng nhập khẩu.
Trước những diễn biến nêu trên, Bộ Công Thương cho rằng, mục tiêu kiềm chế nhập siêu ở mức 20% tổng kim ngạch nhập khẩu cả năm 2010 đang gặp rất nhiều khó khăn nếu không có sự nỗ lực, phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, địa phương và các DN.
Phát biểu với đại diện các tập đoàn, tổng công ty, hiệp hội ngành hàng có hoạt động xuất nhập khẩu tham dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương - Nguyễn Thành Biên đã chia sẻ những vướng mắc, khó khăn về thủ tục hành chính với các DN. Những vướng mắc về thủ tục hành chính liên quan đến các lĩnh vực do Bộ Công Thương quản lý, Thứ trưởng đã chỉ đạo các đơn vị chức năng kiểm tra, tổng hợp và tham mưu cho lãnh đạo Bộ các biện pháp tháo gỡ cho DN (cấp phép xuất khẩu dài hạn dầu hỏa, dầu FO…). Mặt khác, Thứ truởng đề nghị các tập đoàn, tổng công ty có các dự án đầu tư đấu thầu trong năm 2010 tận dụng tối đa sự phân cấp, ủy quyền của Chính phủ để thực hiện; ưu tiên sử dụng máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu trong nước sản xuất được dưới dạng chỉ định thầu, nếu thấy vấn đề vượt quá thẩm quyền thì báo cáo Bộ Công Thương để báo cáo Chính phủ. Các vướng mắc liên quan đến thuế, vốn, ngoại tệ… thuộc phạm vi quản lý của các Bộ, ngành khác, Thứ trưởng khẳng định, trong phạm vi trách nhiệm của mình, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp để báo cáo Chính phủ chỉ đạo các ngành hoặc có ý kiến với các Bộ, ngành liên quan tháo gỡ khó khăn cho DN để thúc đẩy sản xuất trong nước, đẩy mạnh xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu.
Nhập siêu là một thực trạng cần giải quyết. Trong khi đó, nhu cầu tăng trưởng kinh tế, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa để đầu tư phát triển kinh tế, phục vụ tiêu dùng gia tăng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu, năng lực cạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước còn yếu kém cả về chất lượng và giá cả… thì đây là một bài toán không dễ. Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên cho biết, Bộ Công Thương sẽ rà soát lại các cơ chế, chính sách và kiến nghị Chính phủ tiếp tục có những chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước trong thời gian tới. Hiện Bộ Công Thương đang tổng hợp, đánh giá tình hình hoạt động xuất nhập khẩu 3 tháng đầu năm 2010 để đề xuất các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu cho những tháng còn lại báo cáo Thủ tướng Chính phủ./.
Lan Ngọc |