(VEN) - Trong buổi hội thảo quốc gia về “Các giải pháp để đẩy mạnh tiêu thụ hàng nông sản, sản phẩm làng nghề tại thị trường trong nước” do Viện Khoa học quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa tổ chức mới đây dưới sự chỉ đạo của Bộ Công Thương tại TP.HCM, nhiều chuyên gia từ các viện, trường đã nêu lên những trở ngại trong tiêu thụ hàng nông sản của nông dân và làm thế nào tăng lượng tiêu thụ hàng nông sản ở thị trường trong nước.
Theo tiến sĩ Nguyễn Xuân Minh, thuộc ĐH Ngoại thương TP.HCM, vướng mắc phổ biến nhất hiện nay đối với việc tiêu thụ hàng nông sản tại thị trường trong nước là tình trạng “được mùa, mất giá”, giá bán thường biến động, lợi nhuận cho người sản xuất thấp, việc xâm nhập vào các kênh phân phối còn hạn chế và việc cung ứng hàng hóa còn mang tính riêng lẻ. Việc sản xuất mang tính riêng lẻ đang làm suy yếu khả năng thương lượng của người bán trước người mua về giá, và do các hộ sản xuất áp dụng biện pháp sản xuất, thu hoạch, bảo quản khác nhau, không duy trì chất lượng sản phẩm một cách ổn định nên chất lượng sản phẩm thường không đồng nhất, khó cho nhà thu mua số lượng lớn và cho chế biến.
Bên cạnh đó, nhiều hộ sản xuất nông sản vẫn chưa nghiêm túc thực hiện tốt cam kết các hợp đồng tiêu thụ nông sản đã ký (khi giá thị trường lên bán cho người khác) làm mất niềm tin ở DN thu mua, nên tự đưa mình vào tình trạng rủi ro cao về tiêu thụ. Các DN thuộc lĩnh vực thu mua, chế biến nông sản cũng chưa quan tâm đến việc hoàn thiện và xây dựng một chiến lược ổn định trong phát triển nguồn cung cấp một cách bền vững. Nhìn chung, cả hai phía, người sản xuất và DN chưa nhận thức vai trò quan trọng trong chuỗi liên kết 4 nhà: nhà nước - nhà doanh nghiệp - nhà khoa học - nhà nông.
Tiến sĩ Ngô Văn Hải, thuộc Viện Chính sách - chiến lược phát triển NNNT, Bộ NN-PTNN, nhận định, trong quá trình phát triển, nông nghiệp Việt Nam đã bộc lộ những lổ hổng lớn trong dây chuyền sản xuất, công nghệ sau thu hoạch, chất lượng và nhất và an toàn vệ sinh thực phẩm. Lực lượng sản xuất chiếm đa số là nông dân lại chưa có tay nghề ngang tầm với vị thế một quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu nên tính bền vững trong sản xuất chưa cao, đời sống nông dân chưa được cải thiện. Thị trường nội địa với trên 86 triệu dân, có sức tiêu thụ lớn đối với hàng nông sản cũng chưa được khai khác hết tiềm năng và cơ hội.
Hiện đa phần giá bán các hàng hóa nông sản cùng loại của Việt Nam thường thấp hơn so với các nước như Thái Lan, Trung Quốc... Nguyên nhân chính là do nông dân sản xuất nông sản nguyên liệu thô, chất lượng thấp, ngành chế biến nông sản còn kém phát triển và mức giá trị gia tăng thấp. Lượng sản phẩm nông nghiệp được chế biến so tổng sản lượng thu hoạch chỉ đạt 68% đối với mía, 35% đối với chè, 5% đối với rau quả, 1% đối với thịt…
Theo tiến sĩ Hải, để tăng lượng tiêu thụ hàng nông sản ở thị trường trong nước cần quy hoạch lại sản xuất hàng nông sản gắn với điều kiện tự nhiên thích ứng để sản xuất hiệu quả. Quy hoạch này sẽ là cơ sở thu hút các DN chế biến và Nhà nước có điều kiện sắp xếp lại các DN chế biến, sản xuất, kinh doanh hàng nông sản, tạo thuận lợi cho cung ứng thị trường nội địa kết hợp với xuất khẩu. Nên có chính sách hỗ trợ DN, nông dân vay vốn đầu tư sản xuất, chế biến, kinh doanh; miễn giảm thuế đất, vốn, doanh thu đối với các hoạt động thương mại hàng nông sản ở thị trường nội địa.
Về phía Nhà nước nên tăng phát triển mạnh hơn hạ tầng thương mại, bao gồm hệ thống các chợ đầu mối hàng nông sản, lập thêm vựa, kho hàng nông sản, tăng XTTM hàng nông sản ở thị trường trong nước, tăng công tác tuyên truyền, vận động tinh thần “Người Việt dùng hàng Việt”…nhằm tạo thêm điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ hàng nông sản sản xuất trong nước.
Theo ông Lê Bá Trình, Trưởng ban Ban Thường trực cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”, ngày nay người tiêu dùng khó chấp nhận hàng nội địa với những bất hợp lý về giá, chất lượng sản phẩm kém, không an tâm về vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì thế đòi hỏi DN, người sản xuất phải thực hiện việc cam kết về chất lượng hàng hóa và các hoạt động tuyên truyền, quảng bá thương hiệu, chất lượng sản phẩm phải mang tính trung thực cao nhằm gây được lòng tin ở người tiêu dùng nội địa. Ông Trình cho rằng, đẩy mạnh tiêu thụ hàng nông sản tại thị trường trong nước không chỉ là giải pháp trước mắt để ứng phó với những khó khăn hiện nay, mà còn là giải pháp thực hiện mục tiêu lâu dài, có tính chiến lược là đưa hàng nông sản có thương hiệu Việt Nam tham gia thị trường xuất khẩu. Điều này đã được chứng minh ở một số sản phẩm nông nghiệp như hồ tiêu, nhân điều, gạo, cà phê, cao su, gỗ, cá tra … và nhiều mặt hàng nông sản khác như bưởi Năm Roi, bưởi da xanh, chôm chôm Đồng Nai, thanh long Bình Thuận, mãng cầu Tây Ninh, vú sữa Lò Rèn, xoài cát Hòa Lộc, hoa Đà Lạt …/.
Phùng Long |