(VEN) - Quyết định về việc ban hành một số cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển cụm công nghiệp (CCN) hiện đang được Bộ Công Thương soạn thảo. Bởi thiếu cơ chế chính sách hỗ trợ phù hợp là nguyên nhân khiến không nhiều nhà đầu tư muốn bỏ vốn đầu tư hạ tầng cũng như xây dựng nhà máy sản xuất trong các CCN.
Cơ chế, chính sách còn thiếu hấp dẫn
Khoảng 10 năm trở lại đây, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế chính sách nhằm phát triển các CCN thể hiện trong các Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp…
Tại các địa phương cũng đã có nhiều cơ chế chính sách ưu đãi hỗ trợ để phát triển các ngành công nghiệp nói chung, trong đó có cả CCN. Cơ chế hỗ trợ của các địa phương tập trung vào các nội dung: Hỗ trợ đầu tư hạ tầng thiết yếu như điện, cấp thoát nước, đường giao thông, hệ thống thông tin liên lạc; hỗ trợ kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng; hỗ trợ vay vốn tín dụng đầu tư phát triển; các ưu đãi về thuế thu nhập DN…
Tuy nhiên, do ngân sách địa phương hạn chế, lại chưa có quy định thống nhất của Trung ương nên tại các tỉnh mức hỗ trợ còn rất thấp so với nhu cầu (mức hỗ trợ 6 tỷ đồng cho 1 CCN 50ha, chỉ chiếm khoảng 6% tổng số vốn xây dựng hạ tầng cần có).
Thêm vào đó, việc đầu tư hạ tầng ngoài hàng rào CCN cũng còn nhiều vấn đề cần bàn. Nhiều CCN nhà đầu tư phải tự làm hạ tầng ngoài hàng rào, địa phương chỉ hỗ trợ một phần hoặc trừ vào tiền thuê đất. Điều này đã khiến các CCN không chỉ khó thu hút nhà đầu tư, mà nhìn chung thời gian xây dựng hạ tầng tại các CCN kéo dài từ 3-5 năm. Không những vậy, các cụm công nghiệp này cũng chưa hoàn thành việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo nội dung quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư đã được phê duyệt. Phần lớn các CCN, kể cả những CCN ở gần khu dân cư, làng nghề không có hệ thống công trình xử lý nước thải, chất thải tập trung (ngay tại Hà Nội cũng chỉ có 5/103 cụm có hệ thống xử lý nước thải tập trung). Do vậy, vấn đề ô nhiễm môi trường vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Tăng mức hỗ trợ, hướng đến doanh nghiệp vừa và nhỏ
Không giống các khu công nghiệp, hầu hết các CCN thường nằm ở các vị trí ít thuận lợi hơn về giao thông, hạ tầng chưa phát triển… Theo báo cáo của các địa phương, tính đến 31/12/2009, cả nước đã quy hoạch phát triển gần 1.900 CCN với diện tích đất tương ứng 76.520ha. Trong đó có 918 CCN đã được thành lập và đang hoạt động với diện tích đất tương đương 40.597ha. Tuy nhiên, diện tích đất đã cho thuê mới chỉ chiếm 26,4% diện tích của các CCN này.
Theo ông Trần Duy Đông, Phó vụ trưởng Vụ Quản lý các khu kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tỷ lệ thuê đất này là quá thấp so với con số thuê bình quân là 50% diện tích tại các khu công nghiệp. Điều này sẽ khiến các CCN không thể hoạt động có hiệu quả. Do đó, tại hội thảo lấy ý kiến góp ý để xây dựng Quyết định về cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển CCN do Bộ Công Thương tổ chức mới đây tại Hà Nội, ông Đông cho rằng: Các quy định đối với việc thành lập CCN cần phải chặt chẽ hơn. Bên cạnh đó, nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách trung ương cần định hướng sử dụng vào việc xây dựng các công trình xử lý nước thải, chất thải. Cùng chung ý kiến trên, đại diện Sở Công Thương tỉnh Thái Bình cho rằng, thay vì hỗ trợ cho nhiều CCN mọc lên tại các tỉnh thì nên tăng mức hỗ trợ để xây dựng nên những cụm “ra tấm, ra món”.
Với cách nhìn nhận khác, ông Lê Huy Nhỡn, Phó giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên lại góp ý, với mục đích xây dựng các CCN để thu hút các DN nhỏ và vừa, DN nông nghiệp, nông thôn thì các quy định cũng cần linh hoạt hơn để những nơi thực sự cần sẽ tiếp cận được với nguồn vốn hỗ trợ. Ông Nhỡn đơn cử Thái Nguyên là một ví dụ, nếu theo số liệu thì đây là tỉnh có ngành công nghiệp phát triển. Nhưng trên thực tế, các nhà máy của trung ương chiếm tới 70% ngành công nghiệp của tỉnh, 30% công nghiệp địa phương còn lại thực sự rất khó khăn thì lại không được hỗ trợ.
Ông Vũ Quốc Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng: Ngoài hỗ trợ DN xây dựng hạ tầng CCN, các DN sản xuất cũng cần được hỗ trợ khi di dời vì nhiều khi họ vẫn chưa mặn mà với việc di chuyển này.
Tiếp thu các ý kiến đóng góp trên, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Nam Hải cho biết, ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện văn bản trước khi trình Thủ tướng. Ngoài ra, khi quyết định này được ban hành, nếu cần thiết sẽ phát hành thêm cuốn cẩm nang, trong đó tập hợp tất cả các văn bản liên quan để tạo thuận lợi cho các DN trong việc thực hiện./.
Ánh Phương - Thu Hằng |