|
(VEN) - Một điều hiển nhiên đến nỗi là tất cả những ai có quan tâm đều nhận ra rằng, ở Việt Nam, không có ngành, lĩnh vực nào chứa chất nhiều mâu thuẫn gay gắt như ngành Năng lượng hiện nay.
Ngành Năng lượng Việt Nam cần phát triển như thế nào để cung theo kịp cầu bền vững, đồng thời, khắc phục được tình trạng “ông chằng, bà chuộc” trong quá trình điều hành đầu tư phát triển toàn mạng? Đó được xem là kỳ vọng lớn nhất mà những nhà quản lý và chuyên gia Việt Nam muốn tìm kiếm thông qua Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng các nước ASEAN diễn ra hạ tuần tháng này tại TP Đà Lạt.
Lâu nay, than đá là nguồn năng lượng được xem là dồi dào nhất, vậy mà nguy cơ hàng năm phải nhập khẩu khối lượng lớn đang tới gần, tới gần đến mức là chỉ ngoảnh đi ngoảnh lại ngay trong cuối thập kỷ này thôi. Bởi vì, cùng với nhiều nhà máy nhiệt điện mới khác, Nhà máy nhiệt điện Nghi Sơn 1 vừa được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đích thân phát lệnh khởi công, trong khi dự án Nhiệt điện Nghi Sơn 2 (có công suất lớn gấp đôi Nghi Sơn 1) cũng đã được Thủ tướng yêu cầu các cơ quan hữu trách sớm đưa vào cuộc. Ngoài ra, còn cần nhập khẩu than cho các ngành thép, xi măng…
Tương tự ngành Than, ngành Dầu khí Việt Nam cũng đã bắt đầu phải kiếm tìm nguồn bổ sung từ bên ngoài (Nga, Trung Đông, Nam Mỹ…). Không chỉ cần bổ sung nguồn khí cho phát điện mà còn cần nhập thêm dầu thô cho những nhà máy lọc hóa dầu… Đó là thách thức không nhỏ diễn ra sau 10 năm nữa, khi Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
Ngành Điện lực Việt Nam hiện nay dựa vào 3 chân kiềng: thủy điện, nhiệt điện than và nhiệt điện khí. Cả 3 chân kiềng đều được 3 tập đoàn lớn “nuôi dưỡng” là Tập đoàn Điện lực (EVN), Tập đoàn Dầu khí (PVN) và Tập đoàn Than-Khoáng sản (TVN), và cả 3 chân kiềng này đều gặp đầy rủi ro. Như vào mấy tháng mùa khô vừa qua, nguồn khí cung cấp cho những nhà máy ở Phú Mỹ phải tạm ngưng một thời gian để bảo dưỡng thiết bị, bảo dưỡng mỏ. Nếu chuyển sang chạy dầu (dầu DO) thì giá điện rất cao, không ai dám dùng vì không có “Ai” dám đứng ra bù lỗ. Điện chạy than cũng không suôn sẻ vì luôn luôn căng thẳng trước thách thức cần nâng giá than cho đúng quy luật kinh tế thị trường, và bản thân giá điện ở Việt Nam cũng phải được nâng lên cho phù hợp quy luật ấy, nhưng lương và thu nhập của người lao động chưa chịu nổi với giá cao hơn.
Thủy điện tưởng như “lý tưởng” hơn cả…, nhưng không. Trong lúc khô hạn, nguy cơ thiếu nước cho cả chạy điện thì vừa qua Hồ thủy điện Hòa Bình đã phải 3 lần xả nước để cứu lúa. Do bất ổn định về nguồn nhiên liệu để sản xuất điện, mà trong 6 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng điện bị thiếu hụt trên 2 tỷ kwh so với cùng kỳ năm trước, mặc dù luôn có nguồn điện bổ sung do một số nhà máy nhỏ bắt đầu đi vào hoạt động.
Mâu thuẫn giữa giá mua và giá bán điện cũng đang là vấn đề nan giải lâu nay. Các nhà đầu tư nguồn điện độc lập (kể cả những nhà máy nhỏ về thủy điện và nhiệt điện than, kể cả dự án trong nước và dự án FDI) đều muốn bán điện cho EVN theo giá cao (giá quốc tế) để chóng thu hồi vốn, nhưng EVN lại phải bán điện giá thấp phục vụ xã hội theo quy định của Chính phủ, vừa phù hợp với “sức mua” xã hội, vừa để giữ ổn định kinh tế vĩ mô.
EVN, PVN và TVN đều là những “đại gia”, đều là “tư lệnh” một khu vực. Họ cùng chung lợi ích quốc gia, nhưng đều có nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi riêng. Hài hòa quyền lợi chung-riêng giữa các “đại gia” này quả là việc không đơn giản. Malaysia và nhiều quốc gia có Hội đồng Năng lượng của Chính phủ. “Ngày xửa ngày xưa” nước ta đã có Bộ Năng lượng…
Thúc đẩy hợp tác năng lượng giữa các nước ASEAN là nội dung quan trọng của Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng các nước ASEAN lần này, đặc biệt là theo tiêu chí “Từ tầm nhìn đến hành động”. Trên thực tế, lâu nay Việt Nam đã có bước hợp tác quan trọng về năng lượng với một số nước thành viên ASEAN, nhất là với Lào (về thủy điện), với Malaysia, Indonesia (về khai thác dầu khí). Ngoài nội dung cơ bản này, Việt Nam còn có thể tham khảo kinh nghiệm của các nước thành viên cả về đầu tư phát triển (bao gồm sự nghiệp đào tạo, phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao), cả về quản lý, quản trị kinh doanh năng lượng, nhằm giảm thiểu những mâu thuẫn hiện hữu./.
VEN
|