|
(VEN) - Đó là mục tiêu mà các cơ quan chức năng hướng đến nhằm giảm thiểu các thủ tục hành chính đối với việc thực hiện giấy chứng nhận (GCN) thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường châu Âu trong thời gian tới.
Nhằm thực hiện quy định chống các mặt hàng thủy sản xuất khẩu có nguồn gốc khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) của Ủy ban châu Âu (EC) có hiệu lực từ tháng 1/2010, Tổng cục Thủy sản phối hợp với Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức hội thảo đánh giá tình hình thực hiện chứng nhận khai thác thủy sản.
Trao đổi với phóng viên Kinh tế Việt Nam, ông Lê Trần Nguyên Hùng, Trưởng phòng Quản lý Khai thác - Cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho biết: Tính đến hết tháng 6/2010, cả nước đã cấp được gần 11 nghìn giấy chứng nhận (GCN) thủy sản khai thác vào thị trường châu Âu (EU) với gần 47 nghìn tấn, trong đó các sản phẩm chứng nhận chủ yếu là: cá biển, tôm và mực.
Trong bối cảnh khó khăn về thị trường; thiên tai, dịch bệnh nhưng với sự cố gắng vượt bậc của nông ngư dân, DN và các địa phương, trong 6 tháng đầu năm, ngành thủy sản vẫn đạt kim ngạch xuất khẩu 2 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2009. Tuy nhiên do ảnh hưởng của việc thực hiện IUU và do đồng euro giảm giá nên mặt hàng thủy sản xuất khẩu vào thị trường EU giảm 9% về sản lượng và giảm 11,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2009.
Theo ông Hùng, thông qua việc triển khai Quyết định 3477/QĐ-BNN-KTBVNL về việc ban hành quy chế chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường EU từ đầu năm 2010 đã góp phần nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của ngư dân, cộng đồng DN và cơ quan quản lý các cấp.
Công tác quản lý khai thác thủy sản theo chuỗi sản phẩm từ đánh bắt, bảo quản, vận chuyển cho đến tiêu thụ, chế biến đã dần thích nghi với các yêu cầu của thị trường EU.
Mặt khác đây cũng là dịp để các bên rút kinh nghiệm trong quản lý nhằm mở rộng sang các thị trường khác. Thông qua việc thực hiện quyết định đã tạo sự gắn kết giữa DN chế biến xuất khẩu với ngư dân và cơ quan quản lý khai thác, quản lý chất lượng; gắn kết giữa VASEP, Hội Nghề cá Việt Nam với cơ quan quản lý các cấp.
Tuy nhiên trong quá trình thực hiện đã nảy sinh một số khó khăn, vướng mắc cho cả ngư dân, DN và cơ quan quản lý nhà nước làm giảm khả năng xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường EU. Một số thủ tục, quy định còn chưa rõ ràng, chưa hợp lý, cách hiểu và thực hiện ở các địa phương chưa nhất quán nên gây ra khó khăn, phiền hà cho DN.
Hiện Tổng cục Thủy sản đang khẩn trương hoàn thiện và trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quyết định mới thay thế Quyết định 3477 trên cơ sở tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của DN, VASEP cũng như những đóng góp từ phía EU và tham khảo một số kinh nghiệm của Thái Lan và một số quốc gia khác.
Ông Hùng hy vọng việc bổ sung lần này sẽ theo hướng công khai, minh bạch, dễ hiểu, dễ áp dụng, hướng đến một lô hàng xuất khẩu sang EU chỉ cần có ít nhất là một giấy chứng nhận. Các cơ quan chứng nhận và xác nhận không được tự ý đưa thêm các quy định ràng buộc mang tính thủ tục hành chính đối với các chủ hàng xuất khẩu như: đăng ký tàu cá, nhật ký khai thác, thu phí trái quy định, quy định định mức sản lượng không phù hợp…
Theo ông Hùng, hiện nay cả nước có 20/28 tỉnh ven biển thực hiện việc chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu vào thị trường EU, trong đó có một số tỉnh có số lượng GCN lớn như: Kiên Giang (4.106 GCN cho gần 9000 tấn sản phẩm), Bà Rịa – Vũng Tàu (852 GCN cho 13.325 tấn sản phẩm), Bình Thuận (1.604 GCN với 6.321 tấn sản phẩm), Bình Định (1.003 GCN với 5.373 tấn sản phẩm)…
Mặc dù vậy, hiện nay vẫn tồn tại một số vướng mắc khi xuất khẩu vào thị trường châu Âu khi chưa có sự thống nhất của các nước trong cộng đồng châu Âu như việc Pháp yêu cầu sử dụng tiếng Pháp, một số quốc gia khác yêu cầu sử dụng tiếng Anh. Hơn nữa theo quy định của EC, GCN (CC) phải là bản gốc gửi kèm lô hàng sau khi đến cảng. Tuy nhiên do các DN Việt Nam phải “chia hàng” từ một GCN cho nhiều nhà nhập khẩu nên không thể có CC gốc, dẫn đến khó khăn cho nhiều DN khi xuất khẩu.
Ngoài ra, trong quá trình triển khai thực hiện IUU, một số nội dung mà cách hiểu của Việt Nam chưa đồng nhất với quy định của EC như “thế nào là khối lượng sống ước tính”, “khối lượng cập cảng ước tính”, “khối lượng chuyển lên đất liền được chứng nhận”. Cách hiểu khác nhau nên việc thể hiện cũng khác nhau dẫn đến những hệ quả khó lường trước.
Ông Hùng cũng cho biết, cuối tháng 9 này, một phái đoàn gồm các thành viên Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ có buổi làm việc với cơ quan chuyên môn của EC để tiếp tục hoàn thiện các biểu mẫu chứng nhận thủy sản khai thác xuất khẩu, đồng thời ban hành quyết định về CC mới xuất khẩu vào thị trường này./.
Nguyễn Tiến Dũng |