|
(VEN) - Phát ngôn hàm chứa tư duy về hợp tác, liên kết phát triển kinh tế này là của Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam - Mitsuo Sakaba, tại Hội nghị hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về công nghiệp phụ trợ và phát triển DN nhỏ và vừa, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ở Hà Nội trung tuần tháng giêng năm 2010.
Cơ sở để ông Mitsuo Sakaba lạc quan như vậy là bởi theo ông, Việt Nam và Nhật Bản đã phát triển mối quan hệ “đối tác chiến lược” cùng có lợi. Trụ cột của mối quan hệ kinh tế này chính là hợp tác trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Việt Nam và Nhật Bản đã ký kết hiệp định đối tác kinh tế (có hiệu lực từ tháng 10/2009) tạo ra khung pháp lý cho quan hệ hợp tác thương mại, đầu tư phát triển ổn định. Ngoài ra, Việt Nam là thành viên ASEAN, trong khi giữa Nhật Bản và ASEAN cũng có Hiệp định hợp tác kinh tế toàn diện (AJCEP), điều này cũng có nghĩa Việt Nam và Nhật Bản đã cam kết hai lần đẩy mạnh liên kết kinh tế trong khuôn khổ hợp tác đa phương và song phương.
“Không quá lời nếu cho rằng, nền kinh tế Việt Nam và Nhật Bản có mối quan hệ mật thiết, phụ thuộc lẫn nhau như “một thể hợp nhất cùng chung vận mệnh” - ông Mitsuo Sakaba nói.
Trăn trở phát triển công nghiệp phụ trợ
Ông Mitsuo Sakaba cho biết đã công tác tại Việt Nam được 2 năm và ông luôn cảm thấy trăn trở về vấn đề phát triển công nghiệp phụ trợ của Việt Nam. Muốn có một nền công nghiệp mạnh, đầu tiên phải có ngành công nghiệp phụ trợ mạnh. Điều này thì ở Việt Nam chưa có. Đơn cử trong lĩnh vực lắp ráp cần phải có đủ các sản phẩm phụ trợ có chất lượng cao, giá thành hạ sản xuất trong nước để cung ứng mới có thể thắng được trong cạnh tranh quốc tế. Đáng tiếc, các sản phẩm này ở Việt Nam vẫn phải dựa vào nhập khẩu rất nhiều.
Tháng 6/2010, 6 nước ban đầu của ASEAN gia nhập Khu vực tự do mậu dịch (AFTA) sẽ đạt đến giai đoạn tự do hoá hoàn toàn. Và trong 5 năm tới, 4 nước gia nhập AFTA sau bao gồm cả Việt Nam cũng sẽ tự do hoá thương mại hoàn toàn. Bên cạnh đó, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc với các nước ASEAN cũng đã đến giai đoạn thực hiện các biện pháp tự do hoá một cách cụ thể. Ngay cả hiện tại, với tư cách là thành viên ASEAN, Việt Nam bắt buộc phải hoà mình vào khuôn khổ tự do hoá thương mại. Xét ở góc độ toàn cầu hoá, tự do hoá thương mại sẽ đem đến cho Việt Nam những cơ hội kinh doanh lớn, nhưng cũng đồng thời đem đến cho Việt Nam những thách thức cạnh tranh kinh tế với trong và ngoài khu vực gay gắt, quyết liệt hơn. Trong bối cảnh ấy, cho dù sản phẩm sơ cấp hay các sản phẩm công nghiệp của Việt Nam sản xuất và xuất khẩu nếu không có chất lượng tốt, giá thành rẻ thì khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng rất lớn.
Theo đánh giá của ông Mitsuo Sakaba, các lĩnh vực công nghiệp tập trung nhiều lao động của Việt Nam như dệt may, da giày... có năng lực cạnh tranh quốc tế khá cao về mặt giá cả bởi chi phí nhân công ở Việt Nam tương đối rẻ. Tuy nhiên, các lĩnh vực công nghiệp điện tử, máy móc và ôtô của Việt Nam muốn cạnh tranh với các nước lân cận, đặc biệt với Trung Quốc và Thái Lan… là điều khó khăn, bởi giá trị nhân công cấu thành nên giá trị chung của các sản phẩm này ngày càng nhỏ đi khiến cho ưu thế nhân công giá rẻ không được phát huy.
Đến nay, Việt Nam vẫn chưa thống nhất các chính sách phát triển công nghiệp phụ trợ và chưa có một cơ quan hành chính đơn lập để đẩy mạnh hoạt động trong lĩnh vực này. Ông Mitsuo Sakaba cho biết, từ cách đây 2 năm, ông đã phối hợp cùng VCCI với mong muốn xây dựng Kế hoạch hành động phát triển công nghiệp phụ trợ Việt Nam. Nhưng có vẻ kế hoạch này không thành công do phía Việt Nam không có một cơ quan hành chính chuyên trách đứng ra thảo luận với phía Nhật Bản, và không có một cơ quan trọng tâm nào của Việt Nam làm công tác tập hợp ý kiến của các Bộ, ngành liên quan về vấn đề này một cách hiệu quả.
Các DN Việt Nam thì thiếu cảm giác lo lắng. Các chuyên gia của JICA - Nhật Bản từng chỉ dẫn kinh doanh cho các DN nhỏ và vừa ở Việt Nam cho biết, đa số lãnh đạo DN nhỏ và vừa Việt Nam không quán triệt đầy đủ khái niệm QCD (chất lượng, giá cả, kỳ hạn) và chưa có tinh thần quyết liệt, vững vàng của doanh nhân.
Thúc đẩy hơn quan hệ hợp tác
Nhật Bản đang thực hiện nhiều dự án hợp tác để phát triển công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam. Hai năm trở lại đây, Nhật Bản đã trao cho Việt Nam những khoản viện trợ vốn vay trên 180 triệu USD nhằm hỗ trợ tài chính cho các DN nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp phụ trợ; đồng thời cử tình nguyện viên là các chuyên gia cao cấp tổ chức các khoá đào tạo kinh doanh cho DN Việt Nam, thu hút các DN phụ trợ Nhật Bản vào Việt Nam… 6 năm qua, Tổ chức JETRO của Nhật Bản cũng đã tổ chức nhiều hội chợ ở Hà Nội và TP.HCM nhằm liên kết thương mại giữa hai nước và giới thiệu các DN ưu tú của Việt Nam. Trên phương diện đào tạo nhân lực, đã có nhiều người Việt Nam sang Nhật Bản thực tập kỹ năng nghề trình độ kỹ sư.
Ông Mitsuo Sakaba cho biết, Nhật Bản ngày càng quan tâm nhiều tới những triển vọng kinh tế của Việt Nam. Việc ông lo lắng và chỉ ra một số hạn chế của các sản phẩm và DN Việt Nam cũng là lẽ đương nhiên. Và điều quan trọng là thúc đẩy hơn mối quan hệ kinh tế Nhật Bản - Việt Nam, trong đó đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp là không thể thiếu.
“Hiện tôi rất muốn phía Nhật Bản có thể bắt đầu thực hiện những hoạt động đào tạo chuyên gia tư vấn kinh doanh cho các DN nhỏ và vừa Việt Nam. Sắp tới, tôi muốn Nhật Bản hợp tác với Việt Nam để xây dựng trung tâm đào tạo nghề kỹ thuật cao. Hy vọng thông qua hợp tác, liên kết kinh tế Nhật - Việt, công nghiệp phụ trợ cũng như những hạn chế của các DN Việt Nam sẽ ngày càng được cải thiện” - ông Mitsuo Sakaba nói./.
Lan Ngọc
|