Phóng viên báo Kinh tế Việt Nam đã có bài phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Công Thương - TS. Đỗ Hữu Hào về vấn đề này.
Xin Thứ trưởng cho biết, những thành công nổi bật trong hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của Bộ Công Thương năm 2009?
Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (SDNLTK&HQ) trong năm qua được đánh giá là tích cực. Nhiều đề án/dự án đã có hiệu quả cao, góp phần giảm chi phí năng lượng, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, có khả năng nhân rộng.
Có thể điểm qua một số kết quả nổi bật như sau: Hoàn thành dự thảo Luật SDNLTK&HQ trình Quốc hội xem xét cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XII, tháng 10 năm 2009; Hình thành mạng lưới các Trung tâm Tiết kiệm năng lượng (TKNL) từ trung ương đến địa phương để triển khai có hiệu quả hoạt động của chương trình tại các địa phương trên cả nước; Triển khai mạnh mẽ và tuyên truyền phổ biến thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời cho nhóm đối tượng lựa chọn là hộ gia đình, tập thể phục vụ sinh hoạt. Cho đến nay, trong khuôn khổ chương trình, đã lắp đặt thí điểm thành công gần 3.000 thiết bị.
Ngoài ra, phải kể đến thành công của chương trình quảng bá sử dụng đèn compact TKNL giai đoạn 2007-2010. Theo thống kê, tính đến tháng 11/2009, các nhà sản xuất trong nước (Rạng Đông, Điện Quang, Philip) đã tiêu thụ tại thị trường nội địa hơn 28 triệu bóng đèn huỳmh quang compact các loại; Hoàn thành khảo sát cho gần 500 doanh nghiệp trọng điểm; Tổ chức kiểm toán năng lượng cho trên 200 doanh nghiệp công nghiệp trên phạm vi toàn quốc; Triển khai thành công hơn 10 Dự án thí điểm tiết kiệm năng lượng thuộc mọi lĩnh vực như sản xuất Nhựa, Bia - Rượu - Nước giải khát, Dệt May, Chiếu sáng đường phố...
Theo Thứ trưởng, trong quá trình triển khai công tác này, các trung tâm TKNL, các doanh nghiệp có những thuận lợi và khó khăn gì? Đâu là những rào cản chính khiến cho hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả chưa thực sự đi vào cuộc sống?
Trước hết, nói về thuận lợi: Hầu hết các Trung tâm TKNL và doanh nghiệp tham gia đề án, dự án của Chương trình đều nhận được sự đồng thuận của các cấp lãnh đạo ngành, địa phương và hỗ trợ trực tiếp của Chương trình. Các Trung tâm TKNL được hỗ trợ kinh phí cho việc triển khai các dự án cụ thể tại địa phương và tham gia các khoá đào tạo chuyên ngành do chương trình tổ chức. Các doanh nghiệp cũng được hỗ trợ 100% kinh phí để tổ chức kiểm toán năng lượng và được cung cấp thông tin về công nghệ TKNL, đào tạo kỹ năng về TKNL từ chương trình.
Còn về khó khăn, trong quá trình trình triển khai cụ thể các hoạt động của chương trình, không tránh khỏi những rào cản, thách thức. Nguyên nhân chủ yếu là ý thức tự giác của doanh nghiệp còn chưa cao, hoạt động tư vấn phát triển dự án và lực lượng chuyên gia có kỹ năng còn mỏng. Ngoài ra, khả năng huy động vốn đối ứng khó khăn, các doanh nghiệp khó tiếp cận được với các nguồn vốn vay, tín dụng…
Luật SDNLTK&HQ được đánh giá là soạn thảo rất công phu, tuy vậy vẫn có những ý kiến trái chiều. Ban soạn thảo Luật sẽ tiếp thu vấn đề này như thế nào, thưa Thứ trưởng?
Ngay sau khi nhận được ý kiến góp ý của các vị đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 6 - Quốc hội khoá XII, Ban soạn thảo Luật đã tổ chức nghiên cứu, tiếp thu và chỉ đạo Tổ biên tập chỉnh sửa nội dung dự thảo cho phù hợp với hiện trạng sử dụng năng lượng của nước ta và tăng tính khả thi của Luật.
Việc tiếp thu, hiệu chỉnh Luật sẽ thực hiện trên nguyên tắc:
- Phạm vi điều chỉnh của Luật tập trung điều chỉnh toàn bộ hành vi phía sử dụng năng lượng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của toàn xã hội; bổ sung nội dung liên quan đến việc đảm bảo an ninh năng lượng.
- Xác định rõ trách nhiệm và năng lực thực thi pháp luật thông qua việc quy định các cơ quan có thẩm quyền phải tăng cường quản lý, giám sát hoạt động sử dụng năng lượng tại các cơ sở sử dụng năng lượng và phân cấp cho mạnh cho chính quyền địa phương.
- Phối hợp đồng bộ giữa biện pháp tuyên truyền, khuyến khích và quản lý bắt buộc. Các đối tương sử dụng nhiều năng lượng theo quy định (cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có mức sử dụng năng lượng lớn hơn 1.000 TOE) và các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước phải có trách nhiệm và nghĩa vụ thực hiện các biện pháp quản lý và công nghệ được quy định trong Luật, nếu vi phạm sẽ bị chế tài theo quy định.
- Các phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng sẽ được quản lý chặt chẽ để từng bước nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng thông qua hoạt động dán nhãn, tuân thủ mức hiệu suất năng lượng tối thiểu và minh bạch thông tin về hiệu suất năng lượng đối với người sử dụng.
- Đẩy mạnh phát triển và sử dụng các giải pháp khoa học và công nghệ như đồng phát nhiệt - điện, các giải pháp công nghệ làm tăng hệ số sử dụng năng lượngtổng hợp; phát triển và phổ biến công nghệ đốt than sạch, sử dụng nhiên liệu tái sinh, nhiên liệu sinh học, năng lượng mới tái tạo…
- Đề xuất cơ chế tài chính phù hợp để đảm bảo nguồn tài chính ổn định cho các dự án tiết kiệm năng lượng.
Thứ trưởng có thể cho biết những mục tiêu và giải pháp chính của Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong năm 2010?
Để hoàn thành mục tiêu tiết kiệm 3-5% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng trong giai đoạn 2006-2010, ngoài các biện pháp đã và đang triển khai, năm 2010 sẽ ưu tiên kinh phí cho các dự án đầu tư thực hiện các giải pháp TKNL tại các doanh nghiệp, triển khai diện rộng dự án phát triển giàn đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, hầm khí sinh học quy mô công nghiệp, dự án trình diễn toà nhà TKNL…
Chương trình sẽ tập trung vào các nhiệm vụ chính như: Tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực và kỹ năng chuyên sâu cho các cán bộ quản lý, kỹ thuật viên của các Sở Công Thương, các Điện lực, các Trung tâm TKNL và các doanh nghiệp trọng điểm;Tổ chức dán nhãn TKNL thí điểm và truyền thông cho các sản phẩm: điều hoà không khí, tủ lạnh, quạt điện và bóng đèn compacts; Tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp trọng điểm đầu tư, đổi mới công nghệ để thực hiện các giải pháp TKNL; Phối hợp với các tổ chức đoàn thể xã hội (Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn TNCSHCM…) tiếp tục thực hiện các chương trình vận động cộng đồng tham gia các hoạt động TKNL trong khuôn khổ chương trình.
Về phía các Bộ, ngành thì Bộ Xây dựng sẽ đẩy mạnh triển khai và hướng dẫn các Sở Xây dựng áp dụng thực hiện quản lý bắt buộc theo Quy chuẩn xây dựng Việt Nam “Các công trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” đối với 100% các tòa nhà xây dựng mới; Bộ Giao thông Vận tải sẽ đẩy mạnh triển khai các nội dung của Chương trình mục tiêu, tập trung đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu suất sử dụng của các phương tiện giao thông và công tác kiểm định tiêu thụ nhiên liệu của các phương tiện giao thông./.
Xin cảm ơn Thứ trưởng!
Minh Hạnh thực hiện