(VEN) - Đây không phải là lần đầu tiên tôi đến Lai Châu nhưng chưa bao giờ tôi thấy mảnh đất thân yêu phía Tây Bắc tổ quốc đẹp đến vậy. Đứng từ đỉnh núi cao nhìn xuống, từng nếp nhà san sát nép vào vách núi, tiếng trẻ ê a học bài hòa với tiếng tivi đều đều vang lên trong đêm, giữa những quầng sáng lung linh của ánh điện khiến tôi cứ muốn ôm trọn hình ảnh này vào tâm trí với ý nghĩ nhẹ nhàng rằng - mảnh đất nghèo khó này đang dần thay da, đổi thịt…
Bác sĩ của EVN khám bệnh cho bà con xã Sì Lờ Lầu, huyện Phong Thổ
Nhận được “lệnh” lên Lai Châu công tác vào một ngày Hà Nội chớm đông - cái lạnh ngọt ngào đầu mùa khiến tôi không khỏi e ngại khi nghĩ đến cái lạnh cắt da cắt thịt đang đợi tôi ở vùng đất núi sát biên giới ấy. Hình ảnh những đứa trẻ lem luốc chơi đùa giữa những con đường mù đất, những bà mế già ngồi cuộn mình trong chăn, ló đầu ra khung cửa sổ nhà sàn, xung quanh là bảng lảng, mênh mông sương sớm từ chuyến công tác cách đây không lâu chợt hiện về rõ mồn một…
Ấy thế mà đón đoàn công tác lên Lai Châu lần này là những hình ảnh khác hẳn. Những ngôi nhà khang trang thay thế cho những mái nhà lúp xúp, ánh điện sáng bừng thay thế cho những ngọn đèn dầu leo lét… Kết quả này được mang lại một phần nhờ Chương trình xóa đói giảm nghèo 3 huyện Phong Thổ, Tân Uyên, Than Uyên (Lai Châu) theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP và là một trong những hoạt động xã hội trọng tâm của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) giai đoạn 2009-2012.
Điện về sáng ấp, sáng buôn
|
Chương trình hỗ trợ của EVN trên địa bàn 3 huyện Than Uyên, Tân Uyên, Phong Thổ được được thực hiện trên cơ sở thoả thuận hỗ trợ ngày 9/7/2009 đã ký kết giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam với UBND tỉnh Lai Châu và UBND các huyện Than Uyên, Tân Uyên, Phong Thổ về việc giảm nghèo nhanh và bền vững của 3 huyện theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP, ngày 27/12/2008 của Chính phủ.
Theo thỏa thuận đã ký kết, EVN sẽ hỗ trợ 3 huyện với những nội dung sau: Phát triển mở rộng lưới điện nông thôn; Hỗ trợ “xóa nhà tạm”; Xây dựng nhà bán trú dân nuôi tại các trường THCS; Hỗ trợ giáo dục và đào tạo; Hỗ trợ y tế; Hỗ trợ khác.
|
Với những chuyến đi núi thế này, sợ nhất là trời đột ngột đổ mưa. Tuy nhiên, chuyến công tác của chúng tôi hôm đó dường như được ông trời ưu ái bởi tiết trời se lạnh nhưng khá khô ráo. Bắt đầu đi từ Hà Nội lúc trời còn tờ mờ sáng, đoạn đường hơn 700km từ Hà Nội lên Lai Châu dường như ngắn lại rất nhiều bởi những câu chuyện râm ran suốt dọc đường đi. Tuy nhiên, phải đến khi cảm nhận từng đợt rung, lắc, từng khúc cua tay áo đến rợn người trên quãng đường 80km, một bên là vách núi cao dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm từ thị trấn Phong Thổ đến xã Sì Lở Lầu (Phong Thổ - Lai Châu) mới biết thế nào là “thần kinh thép”. Đến đích, anh lái xe quay lại cười hiền: “Cũng may là hôm nay trời không mưa, không lở núi nên chuyến đi mới thuận lợi như vậy đấy”. Chỉ chưa đầy 80km mà mất đến 5 tiếng đồng hồ chỉ để di chuyển, vậy mới biết “cõng” cái điện lên vùng cao này khó khăn đến mức nào.
Dường như hiểu rõ những suy nghĩ của chúng tôi, ông Nguyễn Minh Nghĩa, cán bộ giám sát của Công ty Điện lực (PC) Lai Châu chia sẻ: Đây là đoạn đường rất khó khăn vì địa hình hiểm trở, chủ yếu là suối sâu vực cao, vách đá tai mèo, thời tiết lại mưa nắng thất thường. PC Lai Châu đang thực hiện kế hoạch kéo vào mỗi hộ dân một bóng đèn, nhưng do điều kiện khó khăn mà đoạn đường chỉ dài 3km mà sau 5 tháng mới chỉ đạt được 60% kế hoạch. Cũng bởi điều kiện khó khăn mà suất đầu tư ở đây lên tới 40-70 triệu đồng/hộ. Nếu không phải là nhiệm vụ chính trị thì không ai đầu tư kinh doanh ở những nơi này.
Trong căn nhà mới khang trang, mẹ liệt sĩ Giàng Lở Mẩy - xã Bản Lang - huyện Phong Thổ - hơn 70 tuổi, móm mém cười với chúng tôi: “Sống đến từng này tuổi đầu, đây là lần đầu tiên mẹ được nhìn thấy ánh điện. Sáng quá. Mừng lắm” – “Có điện rồi, mẹ thích làm gì?” - tôi hỏi - “Mẹ đi xem tivi. Bản Lang có nhà có tivi rồi. Với lại cho bọn trẻ con học bài” – tôi chợt thấy se lòng với ước mơ giản đơn của người mẹ đã gần đất xa trời này. Có lẽ ước mơ đón điện lớn lắm, lớn đến mức người dân ở đây sẵn sàng cho chặt cây, nhường đất để thợ kéo điện vào bản.
Theo chương trình 30a, EVN đang đầu tư 250 tỷ đồng với mục tiêu phấn đấu đến năm 2012, 100% xã, 90% số hộ dân tại 3 huyện Than Uyên, Tân Uyên, Phong Thổ được sử dụng điện. Đồng thời, quản lý và bán điện trực tiếp đến 100% số hộ trong tỉnh, đảm bảo để người dân được hưởng giá điện ưu đãi của Chính phủ. Tính đến hết năm 2010, trên địa bàn 3 huyện đã có 70-88% số xã; 44,6-55,6% số hộ có điện. Thời gian tới, PC Lai Châu đang đẩy nhanh tiến độ đầu tư bằng nguồn vốn và ngành điện và kết hợp với các nguồn vốn khác như ADB, ReII, tái định cư thủy điện, vốn địa phương… phấn đấu đến năm 2012, các huyện sẽ có 63,7-81,4% số hộ có điện.
Đẩy mạnh hỗ trợ xóa nhà tạm
Trong chuyến công tác đến Lai Châu cách đây hơn 1 năm, một trong những điều gây ấn tượng nhất với tôi là hình ảnh những mái nhà lúp xúp nép vào vách núi, liêu xiêu, oằn mình giữa những cơn gió lạnh mùa đông. Cuộc sống nghèo khó, ăn chưa đủ no đã khiến cho ước mơ có một mái nhà kiên cố với những người dân nơi đây chỉ là ước muốn xa vời. Tuy nhiên, chỉ sau hơn 1 năm, nhiều ngôi nhà xiêu vẹo ấy đã được thay thế bằng những ngôi nhà khang trang, chắc chắn. Bởi không chỉ nhằm mục đích mang điện về thắp sáng buôn làng, EVN còn phối hợp với UBND các huyện của Lai Châu xây dựng xong 16/16 ngôi nhà cho các gia đình chính sách (với mức hỗ trợ 40 triệu đồng/hộ) và đã tổ chức lễ trao tặng gắn biển, trong đó Than Uyên: 5 nhà, Tân Uyên: 5 nhà, Phong Thổ: 6 nhà ; Hỗ trợ xóa nhà tạm cho 1.400 hộ (5 triệu đồng/hộ). Những hoạt động này đã góp phần đưa đời sống người dân nơi đây khởi sắc lên rất nhiều. Ông Lò Văn Miền, Phó Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu cho biết, cả xã có tới 99% là người dân tộc Dao, chủ yếu sống trên núi cao, tỷ lệ nghèo đói trên 48%. Bà con ở đây rất cảm động vì ngành điện không chỉ đưa điện về mà còn giúp bà con xóa nhà tạm để thoát khỏi cảnh giột khi trời mưa, không bị gió lùa những ngày rét.
Trong ngôi nhà mới, bà Đèo Thị Chân ở bản Lậm Cáy, xã Hoang Thèn, huyện Phong Thổ cho biết: "Trên vùng núi đá này, muốn xây được căn nhà kiên cố thì chỉ riêng móng cũng mất khoảng 40-50 triệu rồi. Mà nghèo lắm, ăn còn chưa đủ no thì lấy đâu ra nhiều tiền như thế để xây nhà. Cũng may được EVN hỗ trợ cho 40 triệu đồng và các tổ chức xã hội khác giúp đỡ, đến lúc về già, tôi mới có căn nhà tránh mưa tránh rét”.
Ươm mầm giấc mơ cái chữ
Cuộc sống vất vả không chỉ khiến người dân nơi đây khó khăn mà còn khiến giấc mơ cái chữ trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đến trường THCS Ma Ly Pho (huyện Phong Thổ) vào sát giờ nghỉ trưa, giữa căn phòng bán trú mới, thầy hiệu trưởng đón chúng tôi bằng giọng kể đều đều: Trường nằm trên đỉnh núi cao khoảng 1.000m so với mặt biển. Đây là xã vùng cao sát biên giới Việt - Trung có 9 bản nằm rải rác, bản xa nhất cách trường 20km. Có em phải đi bộ 6 giờ mới đến được trường. Do trường quá chật chội nên rất ít em được ở bán trú. Tuy nhiên, đáng mừng là dù có phải đi bộ xa như vậy nhưng các em rất ham học.
Nhận thấy những khó khăn như vậy, EVN đã hỗ trợ trên 2,5 tỷ đồng cho Lai Châu nhằm xây dựng 21 trường bán trú dân nuôi để giúp các em không phải đi học quá xa. Tính đến thời điểm này, cùng với THCS Ma Ly Pho, 13/21 điểm bán trú dân nuôi đã được đưa vào sử dụng (huyện Tân Uyên 5 điểm; huyện Phong Thổ 7 điểm; Than Uyên 2 điểm). Tại khu vực trung tâm huyện Tân Uyên đang quy hoạch, Trường phổ thông dân tộc nội trú Tân Uyên đang được xây dựng trên diện tích 2ha. Trong đó EVN hỗ trợ 15 tỷ đồng để xây dựng 1 nhà ăn 208m2, 18 phòng học, 24 phòng ở cho 240 cho học sinh. Dự kiến tháng 4/2012 công trình sẽ hoàn thành.
Không chỉ hỗ trợ về chỗ ăn, học, chương trình hỗ trợ cho giáo dục và đào tạo của EVN còn hỗ trợ cho các huyện này 1,28 tỷ đồng để đào tạo 25 sinh viên hệ cao đẳng nghề điện trong 3 năm bắt đầu từ năm 2010. Đặc biệt, sau khi ra trường, các sinh viên sẽ được bố trí việc làm theo lĩnh vực đào tạo cụ thể tại các đơn vị của EVN. Bên cạnh đó, EVN cũng triển khai mua Bảo hiểm y tế năm học 2009-2010 tại các trường thuộc 3 huyện Than Uyên, Tân Uyên và Phong Thổ, mỗi trường 500 học sinh.
Cùng với những hỗ trợ trên, Đoàn thanh niên Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng phối hợp với Đoàn thanh niên Công ty Điện lực Lai Châu và 3 huyện đoàn tổ chức các đợt quyên góp hỗ trợ, thực hiện các nội dung: Trồng cây tại trụ sở UBND xã và trường học, sửa chữa đường qua suối, tặng quà cho hộ gia đình nghèo, gia đình chính sách, trao học bổng cho học sinh nghèo vượt khó, tặng chăn, màn, chiếu, dép, sách vở, dụng cụ học tập cho học sinh bán trú dân nuôi, tổ chức các chương trình Quà Tết, tổ chức sửa chữa, lắp đặt mạng điện trong nhà, hướng dẫn sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, cho hộ dân, tổ chức khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho đồng bào nghèo, tặng tủ sách cho các trường bán trú dân nuôi… Khi được hỏi sẽ làm gì với số tiền 1 triệu đồng được Đoàn thanh niên EVN tặng, tôi lặng người khi bà Chẻo Sừ Mẩy bản Thà Giàng – Phong Thổ hồn nhiên chia sẻ: Tôi mua lợn về nuôi thôi. Ước mơ tưởng chừng như giản dị với nhiều người, với người dân nơi đây lại lớn lao như vậy…
Cái lạnh đầu đông khiến cho màn đêm kéo xuống nhanh chóng. Chầm chậm ra về, sau lưng chúng tôi không còn là ánh sáng leo lét của những ngọn đèn dầu mong manh trong gió đông mà là những ánh điện lung linh, bừng sáng rọi trong những căn nhà nhỏ, trên những trang sách mới và lấp lánh trong những nụ cười ngây thơ với ước mơ về một tương lai tốt đẹp…
Tạm biệt nhé những nụ cười Lai Châu...
Phương Lan |