(VEN) - Năm 2009, kim ngạch nhập khẩu của châu Phi đạt gần 200 tỷ USD, trong khi kim ngạch mua bán giữa Việt Nam và châu Phi chỉ khoảng 2 tỷ USD.
Theo các tham tán thương mại tại châu Phi, kim ngạch mua bán giữa Việt Nam với châu Phi thấp như hiện nay là bởi còn nhiều khó khăn, trở ngại từ các thị trường châu Phi và sự ngán ngại của DN trong nước đối với một thị trường xa, tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là thiếu thông tin. Tuần qua tại TP.HCM, Tham tán thương mại Việt Nam tại các thị trường châu Phi đã có cuộc trao đổi với DN xuất khẩu trong nước về những khó khăn hiện nay ở thị trường châu Phi và hướng khắc phục.
Những khó khăn…
Theo Tham tán thương mại tại Nam Phi, ông Đỗ Quang Liên, thị trường châu Phi chưa hấp dẫn các DN Việt Nam do lượng hàng và năng lực sản xuất trong nước chưa nhiều đến mức dư thừa để đáp ứng cho các thị trường phụ và xa như châu Phi. Trong khi hiện còn rất nhiều thị trường khác hấp dẫn hơn, hiệu quả hơn, giá cao hơn, ít rủi ro hơn, thanh toán dễ dàng hơn, làm ăn bài bản hơn hấp dẫn DN như: Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật, Trung Quốc…
DN e ngại thị trường châu Phi cũng từ việc thanh toán ở thị trường này còn nhiều rủi ro. DN khu vực này đang phổ biến việc thanh toán qua D/P, nếu mở L/C cũng mất rất nhiều thời gian. Ông Nguyễn Văn Mùi, Tham tán thương mại tại Algeria cho biết, phương tiện thanh toán duy nhất tại Algeria là bằng L/C. Song việc mở L/C mất khá nhiều thời gian, thường là trên 1 tháng, nội dung L/C lại có các điều khoản không phù hợp, bắt buộc phải tu chỉnh, vì thế thời gian hoàn thành việc thanh toán một lô hàng ít nhất là 1,5 tháng kể từ ngày ký vận đơn. Điều này gây trở ngại nhiều cho các DN, nhất là DN xuất khẩu hàng nông sản.
Thiếu thông tin lẫn nhau cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệ giao thương của hai phía, đôi khi còn làm sụt giảm kim ngạch xuất khẩu vào một vài thị trường. Ông Đặng Ngọc Quang, Tham tán thương mại tại Ai Cập cho biết, đầu năm 2009, do chưa nắm được thông tin chính xác, báo chí, truyền hình Ai Cập đã đưa tin sai lệch về an toàn vệ sinh của sản phẩm cá basa Việt Nam. Dù ngay sau đó Bộ Nông nghiệp - Cải tạo đất Ai Cập đã cải chính, song một bộ phận không nhỏ người dân Ai Cập còn hoang mang, nghi ngờ về chất lượng cá tra, cá basa Việt Nam. Vì thế đã làm sụt giảm doanh số mặt hàng cá basa tại thị trường này.
Cách xa nhau về địa lý cũng là một trong những khó khăn cho DN khi xuất hàng sang châu Phi. Ông Tạ Hữu Thịnh, Tham tán thương mại tại Nigeria cho rằng, do cách xa nhau về địa lý, chưa có luồng tàu vận tải trực tiếp nên chi phí vận tải cao làm giảm sức cạnh tranh của hàng Việt Nam.
Bên cạnh đó, công tác hỗ trợ, đáp ứng yêu cầu của DN tại châu Phi từ các tham tán thương mại cũng hạn chế. Ông Lý Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á, Nam Á - Bộ Công Thương cho biết, mạng lưới thương vụ tại châu Phi quá mỏng, nhân sự thiếu, lại kiêm nhiệm. Hiện tại châu Phi, Việt Nam chỉ có 5 thương vụ ở Nam Phi, Ai Cập, Algeria, Marốc và Nigeria trong tổng số 54 quốc gia châu Phi.
Các hướng khắc phục
Theo ông Lý Quốc Hùng, với thị trường châu Phi, DN nên xác định từng mặt hàng trọng điểm, thị trường trọng điểm, từng bước xây dựng bàn đạp để mở rộng hoạt động. Cụ thể như gạo, cà phê, hạt tiêu… nên sang Algeria; gạo, hàng dệt may… sang Angola, Kenya; gạo sang Cộng hòa Trung Phi, Congo, Côte d’lvoire, Mozambique, Cameroon; máy vi tính - linh kiện, hạt tiêu, rau quả, sợi… sang Ai Cập; máy móc, thiết bị phụ tùng… sang Liberia; phụ tùng ôtô, xe máy, sắt thép, dệt may, tân dược… sang Nigeria; gạo, giày dép, cà phê, máy vi tính, sản phẩm điện tử - linh kiện, sản phẩm gỗ… sang Nam Phi.
Do đây là lục địa nghèo, thu nhập bình quân khoảng 500-600 USD/người/tháng, mức chênh lệch lại khá lớn giữa các nước có kinh tế phát triển (8.000-10.000 USD/người/năm) với nước nghèo (khoảng 2.400 USD/người/năm), vì thế DN nên triển khai hàng hóa tại đây cả nhóm hàng rẻ tiền dùng cho tầng lớp nghèo, không yêu cầu chất lượng cao (chiếm phần lớn dân số), lẫn nhóm hàng cao cấp dành cho một số ít người có tiền. Mặc khác, sự đa dạng trong văn hóa, sắc tộc, tôn giáo cũng dẫn đến sự đa dạng trong thị hiếu tiêu dùng, nên DN cũng cần có cách tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng châu Phi để nghiên cứu sở thích, mở ra thị trường ngách cho hàng Việt Nam.
Để xâm nhập thành công thị trường Marốc nói riêng, châu Phi nói chung, ông Lê Ngọc Thi - Tham tán thương mại tại Marốc cho rằng, DN cần tìm hiểu kỹ đặc điểm thị trường, chế độ chính sách thương mại, quy định hải quan, tập quán kinh doanh, nhất là phải kiên trì xây dựng lòng tin và thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài trên tinh thần 2 bên cùng có lợi. DN nên có văn phòng đại diện hoặc đại lý, nhà phân phối tại nước sở tại và tăng đi khảo sát thị trường, tham dự hội chợ triển lãm để giới thiệu sản phẩm, tiếp xúc, đàm phán trực tiếp về giá, chất lượng hàng hóa. Để tránh rủi ro trong thanh toán, DN nên yêu cầu hình thức thanh toán qua xác nhận tín dụng, hoặc có bảo đảm của các ngân hàng và yêu cầu đối tác cung cấp đầy đủ hồ sơ (giấy phép đăng ký kinh doanh, thẻ xuất nhập khẩu, địa chỉ ngân hàng nơi đối tác mở tài khoản…). Trường hợp có nghi vấn về đối tác, DN có thể đề nghị Bộ Công Thương hoặc thương vụ nước sở tại giúp xác minh trước khi tiến hành các giao dịch./.
Phùng Long |