(VEN) - Sự phát triển nhanh số lượng doanh nghiệp (DN) kéo theo nhu cầu tuyển dụng lao động ngày càng lớn đang gây áp lực lên công tác an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ). Bởi theo đánh giá của các chuyên gia, điều kiện lao động tại nhiều DN vừa và nhỏ hiện nay chưa đạt tiêu chuẩn cho phép.
Theo thống kê, hàng năm cả nước xảy ra hàng ngàn vụ tai nạn lao động làm chết và bị thương nhiều người. Tính bình quân mỗi năm số vụ tai nạn lao động chết người tăng khoảng 7,2%, gây thiệt hại về tài sản hàng chục tỷ đồng. Theo đánh giá của bà Đỗ Thị Thúy Nguyệt, Phó cục trưởng Cục An toàn lao động (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội), số doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay ở nước ta chiếm tỷ lệ hơn 90% trong tổng số DN cả nước. Tuy nhiên, người lao động trong các doanh nghiệp này, nhất là DN tư nhân phần lớn không được trang bị phương tiện bảo hộ lao động, điều kiện lao động còn nhiều vi phạm so với tiêu chuẩn cho phép đang gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác đảm bảo ATVSLĐ.
Đa số nhà xưởng cũ kĩ, tạm bợ, chật chội, ẩm thấp, không đúng kiểu dáng công nghiệp, bố trí xen lẫn trong khu dân cư, thiếu các công trình xử lý khí thải, nước thải, chất thải rắn. Chưa hết, nhiều người lao động đang phải làm việc với công cụ lao động thủ công, thiết bị, máy móc cũ kĩ, lạc hậu, thuộc diện phải đăng kiểm vì không đạt yêu cầu ATVSLĐ. Hệ quả là thực tế ở nước ta mỗi năm có từ 1.000-1.500 người lao động mắc các bệnh nghề nghiệp mới. Tính tích lũy đến nay, đã có 24.175 người lao động được xác định là mắc bệnh nghề nghiệp (chiếm 23,27% tổng số người lao động được khám), trong đó gần 30% người lao động mắc các bệnh về đường hô hấp, mắt, cơ, xương - khớp, tai.
Kết quả điều tra, khảo sát trong 7 năm vừa qua của Viện Nghiên cứu khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động đối với 2.000 cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, tiểu thủ công nghiệp và làng nghề trên toàn quốc với nhiều ngành sản xuất, nhiều loại hình doanh nghiệp (quốc doanh, ngoài quốc doanh, liên doanh...) cũng cho thấy, trừ một số ít cơ sở sản xuất có môi trường lao động ở mức hợp vệ sinh, đa số đều bị ô nhiễm từ mức độ nhẹ đến rất nặng.
GS Lê Vân Trình, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động chia sẻ, trong môi trường làm việc có nhiều yếu tố độc hại hàm lượng thấp tác động đến người lao động sẽ nguy hiểm hơn môi trường chỉ có 1 yếu tố độc hại hàm lượng cao. Môi trường lao động trong các lĩnh vực như khai thác than, khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng, hóa chất chưa đáp ứng được tiêu chuẩn ATVSLĐ, cùng tồn tại nồng độ bụi, khí độc, tiếng ồn còn lớn, chất lượng ánh sáng kém. Bà Trần Thị Liên, Phó viện trưởng Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường đưa ra số liệu: Trong 6 tháng đầu năm 2011, các mẫu đo ồn, bụi, hơi khí độc tại nhiều cơ sở, nhà xưởng, công ty đã vượt tiêu chuẩn từ 1,02 đến 2,25 lần. Số mẫu chung đo kiểm tra môi trường lao động đã vượt chuẩn 1,22 lần.
Theo bà Nguyệt, nguyên nhân gây ra tình trạng trên một mặt do tỷ lệ đổi mới trang thiết bị trong các DN vừa và nhỏ rất thấp, thiếu vốn để đầu tư chiều sâu và mở rộng sản xuất. Đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ lao động trong các doanh nghiệp này còn hạn chế về trình độ quản lý, kỹ năng nghề nghiệp, thiếu sự hiểu biết khoa học về ATVSLĐ, chủ quan, làm tắt, làm ẩu. Phần lớn các DN vừa và nhỏ chưa có cán bộ chuyên trách về ATVSLĐ cũng như không có các hoạt động y tế, khám phòng bệnh nghề nghiệp, sức khỏe. “Trong 3 năm gần đây, chỉ có khoảng 1.500 DN trong tổng số 500.000 DN vừa và nhỏ với 212.794 người lao động được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp. Con số này quả là ít ỏi”, bà Nguyệt nhấn mạnh. Nhưng mặt khác, công tác thanh tra, kiểm tra pháp luật về ATVSLĐ chưa thật sự đủ mạnh, chưa thường xuyên và kịp thời. Cả nước tính chung chỉ có khoảng từ 5-8% số DN được thanh tra về lao động hàng năm.
Do vậy, bà Nguyệt cho rằng, cần chú trọng công tác tuyên truyền, đào tạo huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức khoa học kỹ thuật về ATVSLĐ cho người sử dụng lao động, người lao động; nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật, biện pháp quản lý nhằm cải tiến thiết bị, cơ giới hóa, xử lý bụi độc; làm tốt công tác đăng ký sử dụng, kiểm định thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn; tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động; củng cố mạng lưới an toàn vệ sinh viên; tăng cường công tác giám sát, kiểm tra các cơ sở sản xuất thực hiện các quy định về ATVSLĐ của Nhà nước.
“Giảm tai nạn lao động được hay không là trách nhiệm và phụ thuộc phần lớn vào nhận thức của chính các DN và người lao động. Trong năm 2012, cục sẽ xây dựng, phát hành thêm các tài liệu, ấn phẩm mẫu về ATVSLĐ, thực hiện 10 đầu phim, phóng sự, chuyên đề về ATLĐ, biên dịch từ 3-5 tài liệu nước ngoài. Bên cạnh đó, cục sẽ tiếp tục đổi mới các hoạt động của Tuần lễ quốc gia ATVSLĐ, đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền qua internet, thực hiện khảo sát tình hình thực tế và mở rộng các các hoạt động tư vấn, hỗ trợ thông tin tuyên truyền”, bà Nguyệt cho biết thêm.
Theo Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế), cần phải có sự giám sát và hướng dẫn định kỳ các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cũng như tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn. Đồng thời, có chế tài xử phạt nghiêm các cơ sở, kể cả đình chỉ sản xuất nếu không chấp hành, tái phạm nhiều lần và gây ra tai nạn lao động ở mức độ cao. Bên cạnh đó, có khen thưởng, động viên những giải pháp can thiệp nhằm giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường và tác động của nó đến sức khỏe người lao động và cộng đồng dân cư./.
Quỳnh Nga
|