(VEN) - Ngày 25/5/2010, phiên khai mạc Hội nghị thường niên lần thứ 78 của Hội Đập lớn thế giới (ICOLD) đã diễn ra tại Hà Nội.
Đây là sự kiện lớn mang tầm quốc tế về thuỷ lợi, thuỷ điện, môi trường, nguồn nước… với sự tham gia của hơn 600 đại biểu đến từ các nước, các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, các nhà quản lý của 90 nước thành viên ICOLD.
Phát biểu trong phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Hoàng Trung Hải nhấn mạnh, Việt Nam có nguồn nước dồi dào nhưng lượng mưa phân bố không đồng đều giữa các tháng trong năm dễ gây ra hạn hán và úng lụt, đồng thời Việt Nam cũng là một nước dễ bị tác động bởi nước biển dâng do biến đổi khí hậu, nên rất coi trọng việc xây dựng hệ thống công trình thuỷ lợi, thuỷ điện với nhiều đê, đập lớn… Phó Thủ tướng cũng cho biết, nội dung của hội nghị lần này chắc chắn sẽ “rất hữu ích cho sự nghiệp xây dựng đập, phát triển nguồn nước ở Việt Nam”.
Việc phát triển đập thuỷ điện, thuỷ lợi… có song hành cùng phát triển bền vững của các quốc gia hay không là một trong những vấn đề được giới chuyên môn, khoa học quan tâm, nhất là khi thời gian gần đây số lượng đập mới xây dựng vẫn gia tăng đáng kể cùng với việc cải tạo, nâng cấp và đảm bảo an toàn các đập đã có nhằm đáp ứng những nhu cầu về dân sinh, kinh tế, xã hội. Hội Đập lớn Việt Nam (VNCOLD) cho biết, nhiều chủ đề tham gia tại hội nghị mang tính thời sự và nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn như: Thuỷ văn, quy hoạch phát triển nguồn nước bền vững, quản lý lưu vực sông, giảm nhẹ lũ và hạn hán.
Trong bài phát biểu của mình, GS.TSKH Phạm Hồng Giang, Chủ tịch VNCOLD nhấn mạnh: Do đặc điểm địa hình, địa chất và vị trí địa lý, Việt Nam là một trong những quốc gia có sự phân bố không thuận lợi về nguồn nước và phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai, do đó lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam luôn gắn liền với nhiệm vụ phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai, xây dựng các hệ thống công trình thuỷ lợi phục vụ sản xuất và dân sinh…
Theo tính toán của VNCOLD, Việt Nam hiện có hàng trăm hệ thống sông lớn nhỏ với tổng lượng dòng chảy hàng năm khoảng 843 tỷ m3, tiềm năng thuỷ điện khoảng 85 nghìn GWh/năm. Trước đây, nền kinh tế Việt Nam chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, phụ thuộc nhiều vào nguồn nước mưa tự nhiên nên đã dành ưu tiên cho quản lý và phát triển nguồn nước, xây dựng hàng ngàn hồ đập lớn nhỏ, các hệ thống công trình thuỷ lợi phục vụ tưới tiêu, chống lũ, cung cấp nước cho công nghiệp, dân sinh và nuôi trồng thuỷ sản.
Trong công cuộc phát triển hiện nay, yêu cầu dùng nước trong dân sinh, kinh tế của Việt Nam ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng. Để đáp ứng yêu cầu phát triển điện năng, Việt Nam đã rất quan tâm tới thuỷ điện, năng lượng sạch và tái tạo với nhiều nhà máy thuỷ điện lớn đã và đang được xây dựng như: Hoà Bình, Yaly, Sơn La… Do đó, Việt Nam cũng đặc biệt quan tâm đến kỹ thuật vận hành các hồ chứa, liên hồ chứa thuỷ điện, kết hợp hài hoà giữa mục tiêu phát điện với các mục tiêu cắt giảm lũ cho hạ lưu, cấp nước cho sản xuất, sinh hoạt và cải thiện môi sinh cũng như sử dụng, tổng hợp hiệu quả nguồn nước.
Liên quan đến vấn đề xây dựng các đập thuỷ điện tại khu vực thượng lưu và hạ lưu sông Mêkông, tại buổi họp báo, Hội Đập lớn Việt Nam cho biết, tháng 4 vừa qua, Việt Nam đã tham gia Hội nghị cấp cao Uỷ hội sông Mêkông quốc tế. Tại Hội nghị này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chính thức mời Trung Quốc và Myanmar, hai nước thượng nguồn sông Mêkông tham gia Uỷ hội sông Mêkông. Đây là những tín hiệu hết sức cần thiết để các bên cùng có những phương sách giải quyết tốt nhất các vấn đề liên quan đến sông Mêkông. Theo đó, giữa các bên đã có các chương trình đối thoại và theo định kỳ một năm họp một lần giữa 4 nước Uỷ hội sông Mêkông gồm Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan với Trung Quốc và Myanmar. Hiện Trung Quốc đã cung cấp các thông tin về mùa lũ trên sông Mêkông để Việt Nam có căn cứ dự báo và điều tiết lũ. Ngoài ra, gần đây, Trung Quốc cũng đã đồng ý cung cấp số liệu mùa kiệt tại hai trạm gần biên giới hạ lưu sông Mêkông để Việt Nam dự báo thông tin tác động của mùa kiệt. Bên cạnh đó, các chuyên gia thuỷ lợi của các nước Uỷ hội sông Mêkông cũng đã có các cuộc gặp gỡ và trao đổi với các chuyên gia Trung Quốc, cùng nhau tính toán chế độ vận hành của các nhà máy thuỷ điện ở thượng nguồn sông Mêkông để đưa ra những đánh giá chính xác nhất về tác động của các nhà máy này đối với hạ nguồn…
Về phát triển thuỷ điện tràn lan như hiện nay, Hội Đập lớn Việt Nam cho biết, Bộ Công Thương đã và đang nghiên cứu, rà soát các hệ thống thuỷ điện vừa và nhỏ, đặc biệt là tại khu vực Tây Nguyên và miền Trung. Bộ Công Thương cũng đã đề nghị dừng các dự án thuỷ điện vừa và nhỏ gây ảnh hưởng đến môi trường. Một điểm nữa là Chính phủ đã có Nghị định quản lý vận hành, bảo vệ môi trường các đập, hồ chứa thuỷ điện. Đây là những biện pháp hành chính kịp thời để điều hoà giữa các mục tiêu thuỷ lợi và điện năng của hệ thống các đập thuỷ điện, thuỷ lợi trong thời gian tới./.
Nguyễn Tiến Dũng |