(VEN) - Ban Chỉ huy Lụt bão Trung ương cho biết, theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải, mới đây cơ sở dữ liệu chứa toàn bộ 25 kịch bản sóng thần trên biển Đông đã chính thức được chuyển giao cho Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần – thuộc Viện Vật lý Địa cầu để phục vụ công tác cảnh báo sóng thần tại Việt Nam.
Lên sẵn 25 kịch bản
Phát biểu về tình hình triển khai quy chế phòng chống động đất, sóng thần do Ban Chỉ đạo Phòng chống Lụt bão Trung ương tiến hành trước mùa mưa bão năm 2010, PGS.TS Nguyễn Hồng Phương – Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần cho biết, khi có thông tin về động đất có khả năng xảy ra sóng thần trên khu vực biển Đông và ven biển Việt Nam, các thông số của động đất quan trắc (độ lớn của động đất, độ sâu chấn, toạ độ chấn…) được nhập vào hệ thống. Sau đó các công cụ tính toán của hệ thống sẽ tự động lựa chọn kịch bản động đất gây sóng thần gần nhất với trận động đất thực và đưa ra các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần tương ứng để từ đó có thể nhanh chóng xác định được các khu vực có khả năng phải chịu thiệt hại do sóng thần và đưa ra các bản tin cảnh báo cũng như các biện pháp ứng phó.
Theo TS Phương, trong khuôn khổ dự án khoa học công nghệ đã được hoàn thành từ năm 2008 của Bộ Tài nguyên Môi trường, các mô hình số trị được áp dụng để tính toán 25 kịch bản sóng thần nói trên. Trong đó sản phẩm quan trọng nhất là cơ sở dữ liệu tập bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần ứng với 25 kịch bản động đất trên biển Đông và các vùng biển lân cận. “Các bản đồ chuyên đề được phân ra thành hai nhóm, bao gồm các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần trên biển và các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần trên bờ. Nhóm các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần trên biển bao gồm các bản đồ biểu thị phân bố không gian của độ cao sóng và thời gian lan truyền của sóng thần trên biển. Còn nhóm các bản đồ cảnh bảo nguy cơ sóng thần trên bờ bao gồm các bản đồ độ sâu ngập lụt và thời gian lan truyền của sóng thần trên bờ ứng với mỗi kịch bản”, TS Phương phân tích.
Việc mô phỏng và tính toán sự lan truyền sóng thần trên biển thường đòi hỏi một thời gian tính toán rất lâu, ngay cả khi sử dụng những máy tính có cấu hình cực mạnh. Trong khi đó, thời gian để sơ tán người và tài sản ra khỏi vùng bị ảnh hưởng của sóng thần phải tính tới từng phút. Vì vậy việc xây dựng các kịch bản sóng thần tính sẵn sử dụng các mô hình số trị là một trong những đóng góp tích cực và hiệu quả cho công tác cảnh báo sóng thần. Dựa vào các kết quả tính toán rủi ro của các kịch bản sóng thần, cơ quan chức năng có thể đề xuất các biện pháp giảm thiểu thiệt hại do sóng thần gây ra tại địa phương cũng như lập kế hoạch sơ tán dân, quy hoạch tối ưu việc sử dụng đất tại dải ven biển…
“Nuốt” bờ biển Việt Nam trong vòng 2h
Trên cơ sở nghiên cứu các đặc trưng địa chấn kiến tạo và địa động lực tại khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, các nhà khoa học của Viện Vật lý Địa cầu đã xác định được các vùng nguồn sóng thần có thể gây nguy hiểm trực tiếp tới bờ biển Việt Nam trên khu vực Biển Đông và các vùng biển lân cận. Theo kết quả nghiên cứu của Viện Vật lý Địa cầu, do có vị trí khá đặc thù nên vùng biển Việt Nam có nhiều khả năng phải chịu sự tác động chủ yếu từ các vùng nguồn sóng thần nằm bên trong khu vực biển Đông. “Theo tính toán, hiện nay trong khu vực Biển Đông thì vùng nguồn máng biển Bắc Manila được coi là vùng nguồn sóng thần nguy hiểm nhất đối với bờ biển Việt Nam. Kết quả tính thời gian lan truyền sóng thần cho thấy sau khi phát sinh trên vùng nguồn này, sóng thần chỉ mất khoảng 2 tiếng đồng hồ để tấn công vào bờ biển miền Trung Việt Nam”, TS Phương nhận định.
Những thiệt hại nặng nề về người và của do thảm hoạ động đất – sóng thần xảy ra ngày 26/12/2004 tại Sumatra, Indonesia đã làm thay đổi toàn bộ quan điểm và nhận thức về hiểm hoạ thiên nhiên động đất – sóng thần tại các quốc gia khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Do vậy, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quy chế về báo tin động đất cảnh báo sóng thần (06/11/2006) và quy chế về phòng chống động đất sóng thần (29/5/2007) rồi sau đó là Quyết định thành lập Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần thuộc Viện Vật lý Địa cầu ngày 4/9/2007.
Ngay sau khi ra đời, Trung tâm đã đại diện cho Việt Nam trở thành một thành viên chính thức của hệ thống cảnh báo sóng thần trong khu vực và trên thế giới. Hiện nay Việt Nam và nhiều quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á nằm trên bờ biển Thái Bình Dương chưa có đủ điều kiện trang thiết bị quan trắc và phát hiện sóng thần từ giữa đại dương nên các cảnh báo sóng thần chủ yếu vẫn được tiếp nhận thông qua 2 trung tâm cảnh báo sóng thần đầu não là Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương của Mỹ và Trung tâm Tư vấn Sóng thần Tây Bắc Thái Bình Dương của Cục Khí tượng Thuỷ văn Nhật Bản.
Quy trình phát thông báo được thực hiện liên tục trong thời gian sóng thần đang hoành hành trên toàn khu vực và chỉ kết thúc sau khi hiểm hoạ kết thúc, đồng thời nội dung cảnh báo cũng được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia. “Như vậy có thể chắc chắn rằng, thông tin về sóng thần (nếu có) có khả năng gây thiệt hại tới bờ biển Việt Nam sẽ được thông báo kịp thời theo các tiêu chuẩn quốc tế”, TS Phương khẳng định./.
Nguyễn Tiến Dũng
|