(VEN) - Vinashin không ở bên bờ vực phá sản mới là lạ. Bởi tập đoàn này đã bị thao túng, lũng đoạn; và bởi đầu tư dàn trải kiểu “bạch tuộc” từ Quảng Ninh đến Cà Mau với những dự án khổng lồ đầy khát vọng…
Thực chất về “bên bờ vực phá sản”
“Vinashin bên bờ vực phá sản”. Đó là đánh giá của Ủy ban Kiểm tra Trung ương (UBKTTƯ) vừa được công bố tuần qua. Thực ra, theo ý kiến một số chuyên gia kinh tế, Vinashin phải được đối xử và định đoạt như một DN lâm vào tình thế phá sản theo Luật Phá sản hiện hành. Nhưng đây là một trong những tập đoàn kinh tế lớn của Nhà nước, và hơn nữa, đi theo DN này còn có trên 5.000 lao động hiện không có việc làm.
Vinashin hiện có tổng tài sản trị giá khoảng 90.000 tỷ đồng (bao gồm vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng), nhưng mắc nợ tới trên 80.000 tỷ đồng, ông Phạm Viết Muôn, Phó trưởng Ban Đổi mới DN đã cho biết (có tin số nợ trên 90.000 tỷ đồng). Thông báo của UBKTTƯ cũng khẳng định, “các khoản nợ rất lớn, mất khả năng thanh toán, đến nay, nợ quá hạn và nợ đến hạn không có khả năng thanh toán lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, riêng các khoản nợ lương và bảo hiểm xã hội lên đến 234 tỷ đồng”.
Đó là những con số được dư luận xã hội rất quan tâm. Vì số nợ 80.000 tỷ đồng của Vinashin đã vào khoảng 1/5 tổng số vốn đầu tư phát triển toàn xã hội của cả nước trong 6 tháng đầu năm 2010 là 390.100 tỷ đồng (gồm cả vốn nhà nước, vốn tư nhân và vốn FDI). Nợ lớn như vậy thì không có giải pháp nào khả thi hơn, êm thấm hơn trong việc giải cứu Vinashin bằng cách sẻ chia rủi ro giữa các tập đoàn kinh tế với nhau.
Thực chất của “tái cơ cấu”
Vinashin có 2 điều may. Một là, năm 2005 được Chính phủ đặc cách cho phát hành 750 triệu USD trái phiếu quốc tế để phát triển công nghiệp đóng tàu. Đây là cơ hội đầu tiên đối với một DNNN Việt Nam, và cũng may, vào thời điểm đó, các nhà tài chính quốc tế rất hồ hởi ủng hộ Việt Nam, ủng hộ mục tiêu phát triển công nghiệp đóng tàu.
Hai là, bây giờ, Vinashin cũng là tập đoàn kinh tế Việt Nam đầu tiên được Chính phủ cho phép tái cơ cấu ở quy mô lớn, bằng cách chuyển giao khoảng 20.000 tỷ đồng nợ sang Tập đoàn Dầu khí (PVN) và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines). Hơn 20.000 tỷ đồng nợ này tương ứng với 2/3 ngành nghề kinh doanh, tương ứng với những dự án, công trình mà Vinashin phải dừng để tập đoàn khác làm và trả nợ thay cho mình.
Đó là những dự án, công trình đã từng “danh tiếng” một thời như: KCN tàu thủy Lai Vu (Hải Dương), KCN tàu thủy Nghi Sơn (Thanh Hóa), Nhà máy đóng tàu đặc chủng và sản xuất trang thiết bị tàu thủy Nhơn Trạch (Đồng Nai), Nhà máy đóng tàu Dung Quất, KCN tàu thủy Soài Rạp (Tiền Giang), phần vốn góp trong Công ty Tàu thủy Hoàng Anh (Nam Định), KCN cảng biển Hải Hà (Quảng Ninh), Cảng Vinashin Đình Vũ, KCN và Nhà máy đóng tàu Hậu Giang, Cảng và Nhà máy đóng tàu Năm Căn (Cà Mau), Công ty Vận tải Biển Đông, Công ty TNHH một thành viên Vận tải Viễn Dương Vinashin, phần vốn góp trong các DN vận tải biển khác…
“Tập đoàn đã báo cáo không trung thực với Chính phủ tình hình tài chính của DN; thành lập quá nhiều công ty con (khoảng 200) không đủ năng lực sản xuất kinh doanh, đầu tư dàn trải ra nhiều lĩnh vực ngoài ngành công nghiệp đóng tàu thủy”, UBKTTƯ đánh giá. Quả thật đáng tiếc, biết bao công sức mới hình thành nên những KCN và những dự án nêu trên, nhưng nay phải bàn giao cho DN khác. Nhưng, bản thân Vinashin hiện nay, với chức năng chính yếu là phát triển công nghiệp đóng tàu thủy mà vẫn còn phải cáng đáng hơn 60.000 tỷ đồng công nợ. Đó là sức ép, là thách thức hàng ngày quá lớn đối với tập đoàn này.
Nhưng thực chất của tái cơ cấu là gì?. Việc phân chia rủi ro công nợ nêu trên chỉ là một phần. Thực chất của tái cơ cấu lần này đối với Vinashin là đổi mới đội ngũ lãnh đạo quản lý, nhất là những vị trí chủ chốt, là đổi mới và nâng cao năng lực quản trị kinh doanh.
Kết luận của UBKTTƯ nêu rõ: Chủ tịch HĐQT cũ của Vinashin “còn bổ nhiệm con trai và em ruột làm đại diện phần vốn của Nhà nước, đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trái quy định của Đảng và Nhà nước”… Những sai sót đó “là do thiếu tinh thần trách nhiệm, cố ý làm trái và có biểu hiện vụ lợi cá nhân”… Vì vậy, “tái cơ cấu” Vinashin chính là tái thiết nguyên tắc và đạo đức quản trị DNNN. Và nói chính xác hơn là, cần phải nâng cao sức chiến đấu của tổ chức Đảng, tinh thần làm chủ của tập thể lao động tại từng DN, từng tập đoàn kinh tế Việt Nam./.
Lưu Tiền Hải |